Δεν αρκεί να θεραπεύουμε μόνο ασθένειες. Χρειάζεται να φροντίζουμε ανθρώπους.

Για πολλούς ανθρώπους, ο όρος «ολιστική προσέγγιση της υγείας» παραμένει ασαφής ή συνδέεται απλώς με τη συνεργασία διαφορετικών επαγγελματιών υγείας γύρω από έναν ασθενή. Στην πραγματικότητα, όμως, η ολιστική υγεία είναι κάτι πολύ βαθύτερο: είναι η αναγνώριση ότι ο άνθρωπος δεν είναι η διάγνωσή του.

γράφει η Φωτεινή Σκόνδρα
Πρόεδρος του Συλλόγου Ασθενών και Φροντιστών ΠΑΡ.ΚΙΝ.Σ.Ο.Ν.

Ως άνθρωπος που ζει με τη νόσο Πάρκινσον και ως εκπρόσωπος της κοινότητάς μας, έχω διαπιστώσει ότι η ποιότητα ζωής δεν καθορίζεται αποκλειστικά από την πορεία μιας ασθένειας. Καθορίζεται από το αν ο άνθρωπος αισθάνεται ότι ακούγεται, ότι υποστηρίζεται, ότι συμμετέχει ισότιμα στην κοινωνία και ότι έχει τα κατάλληλα εφόδια για να συνεχίσει να ζει με αξιοπρέπεια και νόημα.

Η ιατρική παρακολούθηση και η φαρμακευτική αγωγή αποτελούν τον πυρήνα της φροντίδας, αλλά δεν είναι ολόκληρη η φροντίδα. Ένας άνθρωπος με χρόνια πάθηση μπορεί να χρειάζεται φυσικοθεραπεία, λογοθεραπεία, ψυχολογική υποστήριξη, συμβουλευτική, κοινωνικές υπηρεσίες, ενημέρωση για τα δικαιώματά του, βοήθεια στην καθημερινότητά του, αλλά και ευκαιρίες για δημιουργία, άσκηση, πολιτισμό και κοινωνική συμμετοχή.

Η ολιστική προσέγγιση δεν τελειώνει στον γιατρό, ούτε ξεκινά όταν εμφανιστεί το πρόβλημα. Περιλαμβάνει την πρόληψη, περιλαμβάνει την εκπαίδευση του πολίτη, την υιοθέτηση υγιεινών συνηθειών, την έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων, την πρόσβαση σε αξιόπιστη πληροφόρηση, ώστε να αναλαμβάνει ενεργό ρόλο στη διαχείριση της υγείας του.

Εξίσου σημαντικό είναι να αναγνωρίσουμε ότι, πίσω από κάθε ασθενή, βρίσκεται συχνά ένας φροντιστής: ένας σύζυγος, ένα παιδί, ένας γονιός ή ένας φίλος που σηκώνει καθημερινά ένα μεγάλο βάρος ευθύνης. Μια πραγματικά ολιστική πολιτική υγείας δεν μπορεί να αγνοεί τις δικές του ανάγκες για ενημέρωση, υποστήριξη και ψυχική ενδυνάμωση.

Στην Ελλάδα έχουν γίνει σημαντικά βήματα τα τελευταία χρόνια. Ωστόσο, συχνά οι υπηρεσίες παραμένουν αποσπασματικές και ο ασθενής καλείται μόνος του να συνδέσει τα κομμάτια του παζλ. Το ζητούμενο για το μέλλον είναι η δημιουργία ολοκληρωμένων διαδρομών φροντίδας, όπου οι υπηρεσίες υγείας, η κοινωνική υποστήριξη, η τοπική αυτοδιοίκηση, οι οργανώσεις ασθενών και η επιστημονική κοινότητα θα συνεργάζονται συντονισμένα με επίκεντρο τον άνθρωπο.

Ειδικότερα για τη νόσο Πάρκινσον, αναπτύσσεται στη χώρα μας ένας ιδιαίτερα γόνιμος διάλογος γύρω από τις ανάγκες των ασθενών και των οικογενειών τους, με τη συμβολή της Πολιτείας, της επιστημονικής κοινότητας και των οργανώσεων ασθενών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η εκπόνηση του πρώτου Εθνικού Σχεδίου Δράσης για τη Νόσο Πάρκινσον, μιας πρωτοβουλίας που φιλοδοξεί να αντιμετωπίσει τη νόσο όχι μόνο ως ιατρική κατάσταση, αλλά ως μια σύνθετη πραγματικότητα που επηρεάζει κάθε πτυχή της ζωής των ανθρώπων που ζουν με αυτήν. Η έμφαση στην έγκαιρη διάγνωση, στη διεπιστημονική φροντίδα, στην υποστήριξη των φροντιστών, στην κοινωνική ένταξη και στη συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων αποτυπώνει ακριβώς τη φιλοσοφία της ολιστικής υγείας που καλούμαστε να υιοθετήσουμε ευρύτερα ως κοινωνία.

Η ολιστική υγεία δεν είναι πολυτέλεια. Είναι προϋπόθεση για ένα σύγχρονο και ανθρωποκεντρικό σύστημα υγείας. Είναι η μετάβαση από το ερώτημα «πώς θεραπεύουμε τη νόσο;» στο ουσιαστικότερο ερώτημα «πώς βοηθούμε τον άνθρωπο να ζήσει όσο καλύτερα μπορεί;».

Γιατί, στο τέλος της ημέρας, η επιτυχία της φροντίδας δεν μετριέται μόνο σε χρόνια ζωής. Μετριέται και σε ζωή μέσα στα χρόνια.