Ρήξη ανευρύσματος: Η άμεση αντιμετώπιση σώζει ζωές

Η υγεία του εγκεφάλου αποτελεί το πολυτιμότερο αγαθό και η επιστήμη σήμερα παρέχει τα εργαλεία για να την προστατεύσουμε ακόμα και στις πιο δύσκολες στιγμές. «Η ρήξη ανευρύσματος αποτελεί μια εξαιρετικά επείγουσα και επικίνδυνη κατάσταση, η οποία θέτει σε άμεσο κίνδυνο τη ζωή του ασθενούς και απαιτεί ταχύτατη κινητοποίηση και εξειδικευμένη ιατρική παρέμβαση. Αξίζει, πάντως, να σημειωθεί πως παρότι η λέξη ‘ανεύρυσμα’ προκαλεί δέος, είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι η ύπαρξή του από μόνη της αποτελεί μια μορφή αγγειακής νόσου που είναι πολύ πιο συχνή από όσο φαντάζεται κανείς και δεν οδηγεί πάντα σε ρήξη», επισημαίνει ο κ. Παντελής Σταυρινού, Διευθυντής Νευροχειρουργός Metropolitan Hospital και Επίκουρος Καθηγητής Πανεπιστημίου Κολωνίας, Γερμανία.

Τι συμβαίνει κατά τη ρήξη ενός ανευρύσματος;

«Σε αντίθεση με το ισχαιμικό επεισόδιο, τη συχνότερη μορφή εγκεφαλικού, όπου η ροή του αίματος διακόπτεται και ένα τμήμα του εγκεφάλου δεν αιματώνεται επαρκώς, η ρήξη ανευρύσματος είναι μια εξαιρετικά επικίνδυνη μορφή αιμορραγικού εγκεφαλικού επεισοδίου. Στην περίπτωση αυτή, το τοίχωμα ενός αγγείου υποχωρεί, με αποτέλεσμα το αίμα να διαχέεται στον χώρο γύρω από τον εγκέφαλο. Η διαδικασία αυτή εξελίσσεται σε στάδια: αρχικά το ανεύρυσμα ρήγνυται, σκάει δηλαδή, και παρόλο που μπορεί να “ασφαλιστεί” με εμβολισμό ή χειρουργική επέμβαση, ο κίνδυνος δεν σταματά εκεί. Ο εγκέφαλος αντιδρά στην παρουσία αίματος προκαλώντας τον λεγόμενο αγγειόσπασμο. Τα αγγεία στενεύουν, η ροή του αίματος μειώνεται και τμήματα του εγκεφάλου δεν αιματώνονται σωστά και κινδυνεύουν πλέον από ισχαιμικό εγκεφαλικό. Αυτό το κρίσιμο φαινόμενο ξεκινά μετά το πρώτο 48ωρο, κορυφώνεται την 5η με 7η ημέρα και σταδιακά υποχωρεί. Μετά την παρέλευση περίπου δύο εβδομάδων, ο κίνδυνος σοβαρού αγγειοσπασμού μειώνεται σημαντικά και ο ασθενής εισέρχεται στη φάση της ανάρρωσης και της αποκατάστασης», εξηγεί ο ειδικός.

Έγκαιρη παρέμβαση και πιθανότητες αποκατάστασης

«Ο κίνδυνος στη ρήξη ανευρύσματος δεν αφορά μόνο το αρχικό αιμορραγικό επεισόδιο, αλλά κυρίως τις επιπλοκές που μπορεί να ακολουθήσουν. Τα στατιστικά στοιχεία υπογραμμίζουν τη σοβαρότητα της κατάστασης, καθώς η συνολική θνησιμότητα παραμένει υψηλή, φτάνοντας περίπου το 50%. Από τους ασθενείς που επιβιώνουν από τη ρήξη ανευρύσματος, το ένα τρίτο επιτυγχάνει πλήρη αποκατάσταση και επιστρέφει στους ρυθμούς του. Ένα άλλο τρίτο έχει πολύ καλή πορεία, αν και μπορεί να εμφανίσει κάποιες γνωσιακές διαταραχές, όπως προβλήματα μνήμης ή συγκέντρωσης. Το υπόλοιπο ένα τρίτο των ασθενών θα συνεχίσει τη ζωή του με σοβαρές νευρολογικές βλάβες. Η έγκαιρη διάγνωση, η άμεση μεταφορά σε εξειδικευμένο κέντρο και η σωστή νευροχειρουργική και εντατική παρακολούθηση παίζουν καθοριστικό ρόλο στην τελική έκβαση», τονίζει ο κ. Σταυρινού.

Πρόληψη και παράγοντες κινδύνου

«Πολλοί αναρωτιούνται αν πρέπει να υποβληθούν σε προληπτικό έλεγχο για ανεύρυσμα. Η αλήθεια είναι ότι ο έλεγχος συστήνεται κυρίως για άτομα που έχουν δύο συγγενείς πρώτου βαθμού με ιστορικό ανευρύσματος, καθώς εκεί ο κίνδυνος αυξάνεται σημαντικά. Παρόλο που υπάρχουν παράγοντες που δεν μπορούν να τροποποιηθούν, όπως η ηλικία, το φύλο ή η ίδια η εντόπιση του ανευρύσματος, υπάρχουν και άλλοι που είναι στο χέρι μας να αλλάξουν. Η αρτηριακή πίεση και το κάπνισμα έχουν επιβεβαιωθεί από πολλαπλές μελέτες ως οι πλέον καθοριστικοί τροποποιήσιμοι παράγοντες. Όσον αφορά το άγχος, αν και δεν υπάρχει άμεση επιστημονική συσχέτιση, μπορεί να επηρεάσει έμμεσα την υγεία των αγγείων μέσω της αύξησης της αρτηριακής πίεσης», αναφέρει.

«Η ρήξη ανευρύσματος είναι μια σκληρή δοκιμασία που απαιτεί ψυχραιμία, ταχύτητα και εξειδικευμένη φροντίδα για να ξεπεραστεί ο κίνδυνος χωρίς επιπλοκές. Η μετάβαση από την κρίσιμη στιγμή της αιμορραγίας στη φάση της ασφαλούς ανάρρωσης είναι μια σύνθετη διαδικασία που προϋποθέτει εμπειρία, διαρκή εγρήγορση και άριστο συντονισμό μεταξύ νευροχειρουργών, εντατικολόγων και εξειδικευμένου νοσηλευτικού προσωπικού», καταλήγει ο κ. Σταυρινού.