Δρ. Λαμπρινή Καρβούνη: «Στο σύνολό τους, τα εμβόλια που έχουμε στη φαρέτρα μας δεν κάνουν σοβαρές παρενέργειες»

Το φθινόπωρο, από πλευράς δημόσιας υγείας, είναι συνδεδεμένο με τη διενέργεια των απαραίτητων εμβολιασμών για προστασία απέναντι στις ιώσεις του χειμώνα. Ποιες από αυτές αναμένεται να σημειώσουν έξαρση τους επόμενους μήνες; Ποια εμβόλια θεωρούνται απαραίτητα για τις ευπαθείς ομάδες και ποια για τα νεότερα άτομα χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα υγείας; Πότε και με ποια σειρά είναι καλό να γίνονται οι βασικοί αυτοί εμβολιασμοί; Και τι ισχύει ειδικότερα για τον αναπνευστικό συγκυτιακό ιό – RSV, ο οποίος συζητιέται όλο και περισσότερο τελευταία; Η δρ Λαμπρινή Καρβούνη, γενική οικογενειακή ιατρός, απαντά στις βασικότερες ερωτήσεις σχετικά με τους εποχιακούς (και μη) εμβολιασμούς.

Συνέντευξη στη Μαρία Λυσάνδρου

Ποιες οι προβλέψεις για φέτος από πλευράς έξαρσης των ιώσεων; Υπάρχει κάποια ίωση, της οποίας η έξαρση κρίνεται ως πιο επίφοβη;

Οι προβλέψεις μας για τις ιώσεις για φέτος περιλαμβάνουν σαφώς τη γρίπη, η οποία κάνει την εμφάνισή της με διφασικό κύμα: πρωτοεμφανίζεται τον Δεκέμβριο, στη συνέχεια ακολουθεί μια περίοδο ύφεσης και έχουμε πάλι έξαρση στα τέλη Φεβρουαρίου με αρχές Μαρτίου.

Ο δε Covid, ο οποίος έχει μπει για τα καλά στη ζωή μας, δεν έχει εποχικότητα, απλά οι χαμηλές θερμοκρασίες και οι κλειστοί χώροι ευνοούν την πολύ μεγάλη διασπορά του. Οπότε, τους χειμερινούς μήνες περιμένουμε μεγάλη έξαρση.

Τελευταίο και καθόλου ασήμαντο, να αναφερθούμε στον RSV (αναπνευστικό συγκυτιακό ιό), ο οποίος είναι εξαιρετικά σοβαρός για τους ηλικιωμένους και κάθε χρόνο έχουμε και εκεί αρκετές νοσηλείες.

Και οι τρεις αυτές ιώσεις είναι επίφοβες για ηλικιωμένους και ευπαθείς ομάδες, και θα πρέπει να υπάρχει ιδιαίτερη προσοχή σε κλειστούς χώρους και χώρους με συνωστισμό.

Για ποιες ομάδες πληθυσμού είναι σημαντική η τήρηση μιας εμβολιαστικής συνέπειας, με ποια εμβόλια και με ποια χρονική σειρά;

Κυρίως άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω θα πρέπει να είναι πολύ τακτικά με τους απαιτούμενους εμβολιασμούς, αλλά και ενήλικες από 18 έως και 64 ετών που πάσχουν από κάποιο σοβαρό υποκείμενο νόσημα.

Τα σημαντικά εμβόλια, τα οποία θα πρέπει ως γιατροί να ενθαρρύνουμε τους ασθενείς να κάνουν, είναι αυτά του πνευμονιόκοκκου, του έρπητα ζωστήρα, της γρίπης και του RSV.

Για τον πνευμονιόκοκκο και τον έρπητα ζωστήρα μπορούμε να συστήνουμε τον εμβολιασμό στους ασθενείς που τον χρειάζονται καθ’ όλη τη διάρκεια της χρονιάς, χωρίς απαραίτητα να είναι χειμώνας (για έρπητα σε άτομα 60 ετών και άνω, και για πνευμονιόκοκκο 65 ετών και άνω, ή νεότερα άτομα με υποκείμενα νοσήματα).

Όσο αφορά τη γρίπη και τον RSV, αν δεν επιλέξουμε να τα κάνουμε ταυτόχρονα, συνήθως ξεκινάμε στα μέσα Οκτωβρίου με τον RSV και ολοκληρώνουμε με τη γρίπη αρχές Νοεμβρίου.

Πάντα ενημερωνόμαστε από τον γιατρό μας σε ποια ομάδα κινδύνου ανήκουμε και τι κρίνεται απαραίτητο εμβολιαστικά να ακολουθήσουμε.

Υπάρχουν αντενδείξεις ή περιπτώσεις κατά τις οποίες θα πρέπει να αναβληθεί ένας εμβολιασμός;

Για τον κοινό πληθυσμό, κύρια αντένδειξη για να αναβάλουμε έναν εμβολιασμό είναι να έχουμε κάποια λοίμωξη, η οποία συνοδεύεται από υψηλό πυρετό και έντονη κακουχία. Απλές ιώσεις με ήπιο βήχα ή καταρροή δεν είναι αντένδειξη για τον προγραμματισμένο μας εμβολιασμό.

Σε περιπτώσεις ατόμων που βρίσκονται υπό θεραπεία με ανοσοκατασταλτικά φάρμακα, πάντα λαμβάνουμε τη γνώμη του γιατρού μας για το πότε θα γίνει ο εμβολιασμός μας.

Αν ένα νεότερο άτομο, χωρίς κάποιο σοβαρό πρόβλημα υγείας, θέλει να είναι προστατευμένο, ποιο ή ποια εμβόλια θα το συμβουλεύατε να κάνει προκειμένου να έχει μια στοιχειώδη προστασία για τον χειμώνα;

Νεαρά άτομα χωρίς προβλήματα υγείας καλό θα ήταν να κάνουν το εμβόλιο της γρίπης για τη δική τους προστασία, αλλά κυρίως για την προστασία των ηλικιωμένων ή πιο ευάλωτων ατόμων (π.χ. εγκυμονούσες) που μπορεί να έρχονται σε επαφή μαζί τους.

Ας ξεκινήσουμε από το εμβόλιο κατά της γρίπης, μια και τώρα είναι η ιδανικότερη περίοδος χορήγησής του. Μέχρι πότε θα ήταν καλό να έχει εμβολιαστεί κανείς, ώστε να προλάβει να αναπτύξει έγκαιρα αντισώματα;

Η ανάπτυξη καλού επιπέδου αντισωμάτων μετά από έναν εμβολιασμό αναμένεται περίπου στις 3 εβδομάδες (21 ημέρες). Οπότε, θεωρώντας πως η γρίπη κάνει την εμφάνισή της τον Δεκέμβριο, καλό είναι από τέλη Οκτωβρίου έως το πολύ 20 Νοεμβρίου να έχει γίνει ο εμβολιασμός.

Μπορεί κάποιος να κάνει το εμβόλιο της γρίπης ταυτόχρονα με άλλα εμβόλια (π.χ. Covid-19);

Ναι, δεν υπάρχει αντένδειξη χορήγησης του εμβολίου της γρίπης με αυτό του covid. Επιπλέον, μπορεί να γίνει ταυτόχρονα και ο εμβολιασμός γρίπης – RSV.

Δεν έχει φανεί σε μελέτες να υπάρχει μεγαλύτερη πιθανότητα εμφάνισης συμπτωμάτων αν γίνει συγχορήγηση, σε σχέση με το αν η χορήγησή τους γίνει σε διαφορετική χρονική στιγμή. Επιλέγουμε απλά διαφορετικά σημεία έγχυσης.

Η εκδήλωση ήπιων παρενεργειών μετά τον εμβολιασμό δεν θεωρείται ιδιαίτερα ανησυχητική. Υπάρχουν, ωστόσο, παρενέργειες που κρούουν το καμπανάκι του κινδύνου, ώστε ένα άτομο να απευθυνθεί άμεσα σε έναν ειδικό;

Στο σύνολό τους τα εμβόλια που έχουμε στη φαρέτρα μας δεν κάνουν σοβαρές παρενέργειες. Ωστόσο, δυσκολία στην αναπνοή μετά την έγχυση, κάποιο εξάνθημα ή δυσφορία που μπορεί να σημαίνει αλλεργία στα έκδοχα του εμβολίου, είναι πολύ σημαντικό να εκτιμώνται άμεσα από γιατρό. Το ίδιο ισχύει και με την έντονη μυϊκή αδυναμία σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις.

Πυρετός, ακόμη και υψηλός, και εικόνα γριπώδους συνδρομής είναι απόλυτα φυσιολογικά για 2 με 3 ημέρες μετά τον εμβολιασμό, και δεν θα πρέπει να μας πανικοβάλλουν.

Σε κάθε περίπτωση, εάν νιώσουμε οτιδήποτε που μας προβληματίζει, θα πρέπει να απευθυνθούμε στον γιατρό μας.

«Τα σηµαντικά εµβόλια, τα οποία πρέπει ως γιατροί να ενθαρρύνουµε τους ασθενείς να κάνουν, είναι του πνευµονιόκοκκου, του έρπητα ζωστήρα, της γρίπης και του RSV»

Και τι γίνεται με το εμβόλιο κατά της Covid-19; Εξακολουθεί να κρίνεται απαραίτητη η τακτική λήψη του; Και, αν ναι, από ποιους και σε τι συχνότητα;

Και για την περίοδο 2025-2026, η Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών συστήνει τον εμβολιασμό έναντι της Covid-19 των ατόμων εκείνων που βρίσκονται σε αυξημένο κίνδυνο για σοβαρή νόσο – και συγκεκριμένα των ατόμων ηλικίας 60 ετών και άνω, νεότερων ατόμων ηλικίας από 6 μηνών έως 59 ετών με υποκείμενα νοσήματα και καταστάσεις που αυξάνουν τον κίνδυνο σοβαρής νόσου, καθώς και των επαγγελματιών υγείας.

Το ελάχιστο προτεινόμενο μεσοδιάστημα, από προηγούμενο εμβολιασμό ή νόσηση μέχρι τον επόμενο εμβολιασμό, είναι τουλάχιστον 3 μήνες.

Τον τελευταίο χρόνο ιδιαίτερα, ακούμε όλο και περισσότερο για τον αναπνευστικό συγκυτιακό ιό – RSV. Κι ενώ στην αρχή γινόταν λόγος για έναν ιό που αφορούσε κυρίως βρέφη και μικρά παιδιά, τα στοιχεία πλέον έχουν αλλάξει. Τι ισχύει, τελικά, σχετικά με τη νόσηση των ενηλίκων;

Ανέκαθεν στην ιατρική κοινότητα γνωρίζαμε πως, πέρα από τα βρέφη/μικρά παιδιά κάτω των 2 ετών, και οι ηλικιωμένοι παρουσίαζαν σοβαρή νόσηση που οδηγούσε σε νοσηλείες στη ΜΕΘ και θανάτους. Ευτυχώς, στο ευρύ κοινό τα τελευταία 2 χρόνια έγινε γνωστός και πολυσυζητημένος ο ιός αυτός, λόγω της κυκλοφορίας των εμβολίων και της ευρείας κάλυψης του θέματος από τα ΜΜΕ.

Πρόκειται για έναν αναπνευστικό ιό που μας τρομάζει, γιατί μπορεί να προκαλέσει σοβαρή λοίμωξη του κατώτερου αναπνευστικού συστήματος (ιογενή πνευμονία) με πολλές επιπλοκές.

Η ικανότητά του να προκαλεί τόσο σοβαρή λοίμωξη, μας κάνει να υπερτονίζουμε την ανάγκη εμβολιασμού σε ηλικιωμένους και σε ενήλικα άτομα που ανήκουν σε συγκεκριμένες ευπαθείς ομάδες.

Ποιες ομάδες ενδείκνυται να λάβουν το εμβόλιο κατά του RSV και με τι συχνότητα;

Υπάρχουν σαφείς οδηγίες από την Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών, η οποία συστήνει τον εμβολιασμό σε άτομα ηλικίας 75 ετών και άνω, καθώς και σε άτομα ηλικίας 60 ως 74 ετών με επιβαρυντικούς παράγοντες ή χρόνια νοσήματα.

Σημαντική εξέλιξη αποτελεί το ότι ένα από τα δύο εμβόλια που κυκλοφορούν στη χώρα μας για τον RSV έχει λάβει έγκριση και για τις εγκυμονούσες. Το εμβόλιο χορηγείται άπαξ κατά τα τέλη του φθινοπώρου (Οκτώβριος – Νοέμβριος) και η προστασία που προσφέρει φαίνεται να διαρκεί τουλάχιστον 2 χρόνια.

Από πλευράς ασφαλιστικής κάλυψης από τον ΕΟΠΥΥ, τι ισχύει για τα εμβόλια που αναφέραμε;

Καθώς δίνεται ιδιαίτερη έμφαση από πλευράς της πολιτείας αλλά και της ιατρικής κοινότητας στον εμβολιασμό, δεν υπάρχει κάποια οικονομική επιβάρυνση των ασθενών για τις ομάδες που κρίνεται απαραίτητο να εμβολιαστούν, για όλα τα εμβόλια που αναφέραμε.

Who is who

Η Καρβούνη Κ. Λαμπρινή ξεκίνησε τις σπουδές της αρχικά στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, στο Τμήμα Νοσηλευτικής, έλαβε το πτυχίο της το 2010 και συνέχισε τις σπουδές της στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, από όπου κρίθηκε πτυχιούχος το 2017. Στη συνέχεια, εργάστηκε για 7 χρόνια στο ΕΣΥ, στο Γενικό Νοσοκομείο Νέας Ιωνίας «Κωνσταντοπούλειο», και έλαβε εμπειρία στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας στο Κέντρο Υγείας Κορωπίου. Από το 2024, διατηρεί ιδιωτικό ιατρείο Γενικής Οικογενειακής Ιατρικής στην Πεύκη Αττικής.