Health Update Health Update
Ο Θανάσης Κοτσιαρός, Γενικός Διευθυντής της Πανελλήνιας Ένωσης Φαρμακοβιομηχανίας, θέτει τη συζήτηση περί καινοτομίας υπό το πρίσμα της συμβολής των ελληνικών φαρμακευτικών εταιρειών στην ουσιαστική και αποτελεσματική επίτευξή της: ο κρίσιμος ρόλος της μεγαλύτερης διείσδυσης των γενοσήμων στην εγχώρια αγορά, η έκρηξη επενδύσεων, οι επιπτώσεις του clawback στην πρόσβαση των ασθενών στην καινοτομία και οι απαραίτητες παρεμβάσεις για τη διαμόρφωση ενός ισορροπημένου συστήματος υγείας.
Ο Υπουργός Υγείας έχει τονίσει επανειλημμένως ότι ένας από τους βασικούς του στόχους είναι η αύξηση της διείσδυσης των γενοσήμων στην ελληνική αγορά. Πού ακριβώς βρισκόμαστε σχετικά με αυτό; Πιστεύετε ότι η επίτευξη ενός ικανοποιητικού βαθμού διείσδυσης θα συμβάλει στην απελευθέρωση κονδυλίων για τα καινοτόμα φάρμακα;
Παρά τις προθέσεις του Υπουργείου Υγείας, η πραγματικότητα είναι ότι στην Ελλάδα η χρήση γενοσήμων εξακολουθεί να κινείται σε επίπεδα σημαντικά χαμηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Σήμερα η διείσδυση των γενοσήμων κυμαίνεται περίπου στο 28 – 30%, τη στιγμή που το αντίστοιχο ποσοστό στην Ευρώπη υπερβαίνει το 65%. Αυτό το μεγάλο χάσμα αποτυπώνει τη δομική αδυναμία του συστήματος να αξιοποιήσει ένα σημαντικό εργαλείο που επιβεβαιωμένα οδηγεί σε εξοικονόμηση πόρων στο σύστημα υγείας και ενισχύει την επάρκεια.
Τα στοιχεία είναι αδιάψευστα: τα ελληνικά γενόσημα φάρμακα καλύπτουν σήμερα περίπου 8 εκατομμύρια ασφαλισμένους, με μέσο μηνιαίο κόστος θεραπείας κάτω από 6 ευρώ, διασφαλίζοντας επάρκεια, ποιότητα και προσιτότητα για τους ασθενείς. Παρόλα αυτά, η περιορισμένη χρήση τους στερεί από το σύστημα υγείας σημαντικούς πόρους. Είναι χαρακτηριστικό ότι μια αύξηση της διείσδυσης κατά μόλις 10 ποσοστιαίες μονάδες μπορεί να οδηγήσει σε εξοικονόμηση περίπου 200 εκατ. ευρώ ετησίως – ποσό που θα δημιουργούσε τον απαραίτητο δημοσιονομικό χώρο ώστε να χρηματοδοτηθούν οι νέες θεραπείες.
Συνεπώς, η ενίσχυση των γενοσήμων δεν αποτελεί μόνο δημοσιονομικό εργαλείο. Είναι στρατηγική επιλογή που απελευθερώνει χώρο για τη χρηματοδότηση της καινοτομίας με δίκαιο και βιώσιμο τρόπο. Με άλλα λόγια, η αύξηση της διείσδυσης των γενοσήμων και των βιοομοειδών αποτελεί προϋπόθεση για να συνεχίσει η χώρα να εντάσσει νέες θεραπείες χωρίς να διογκώνει περαιτέρω το ήδη ασφυκτικό clawback.
Τα τελευταία χρόνια υπάρχει έκρηξη επενδύσεων από την ελληνική φαρμακοβιομηχανία. Έχουμε τις δυνατότητες ώστε να δούμε παραγωγή καινοτόμων φαρμάκων στη χώρα στο άμεσο μέλλον;
Η ελληνική φαρμακοβιομηχανία έχει εισέλθει σε μία περίοδο δυναμικής ανάπτυξης, με επενδύσεις ύψους 1,8 δισ. ευρώ έως το 2028, που περιλαμβάνουν 10 νέα εργοστάσια και 14 νέα κέντρα Έρευνας & Ανάπτυξης, καθώς και τη δημιουργία 5.500 νέων εξειδικευμένων θέσεων εργασίας. Πρόκειται για το μεγαλύτερο επενδυτικό πρόγραμμα που έχει ποτέ υλοποιηθεί στον κλάδο.
Η χώρα μας διαθέτει σήμερα μια ισχυρή παραγωγική βάση, τεχνολογικές υποδομές υψηλής πιστοποίησης και ένα ιδιαίτερα ανταγωνιστικό ανθρώπινο δυναμικό – στοιχεία που επιτρέπουν την ουσιαστική συμμετοχή της Ελλάδας στην αλυσίδα αξίας της καινοτομίας στην Ευρώπη. Ήδη πολλές ελληνικές εταιρείες συμμετέχουν σε διεθνείς συνεργασίες και σε έργα μεταφοράς τεχνολογίας, ενώ αναπτύσσεται έντονα και το πεδίο των φαρμάκων προστιθέμενης αξίας, στο οποίο η ελληνική βιομηχανία μπορεί να πρωταγωνιστήσει. Επιπρόσθετα, υπογραμμίζω ότι μέλη της ΠΕΦ έχουν επιλέξει τη δραστηριοποίησή τους στον τομέα της βιοτεχνολογίας και την παραγωγή πρώτων υλών, γεγονός που ενισχύει την στρατηγική αυτονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η γνώση, οι υποδομές και το επιστημονικό δυναμικό υπάρχουν στη χώρα μας. Αυτό που απαιτείται είναι σταθερότητα πολιτικής και ένα ευνοϊκό επενδυτικό πλαίσιο, ώστε να καταφέρουμε να περάσουμε ταχύτερα και στην παραγωγή βιοομοειδών και νέων καινοτόμων φαρμάκων.
Μια αύξηση της διείσδυσης των γενοσήµων κατά µόλις 10 ποσοστιαίες µονάδες µπορεί να οδηγήσει σε εξοικονόµηση περίπου 200 εκατ. ευρώ ετησίως.
Υπάρχει μια τάση αμφισβήτησης της καινοτομίας τελευταία. Ποια η στάση της ΠΕΦ απέναντι σε αυτό το φαινόμενο;
Η πραγματική καινοτομία δεν μπορεί κατά την άποψή μας να αποτελεί αντικείμενο αμφισβήτησης – μπορεί όμως και πρέπει να αποτελεί αντικείμενο τεκμηρίωσης, ώστε να αποδεικνύεται ποια θεραπεία είναι πραγματικά καινοτόμα. Η ΠΕΦ στηρίζει απόλυτα την πρόσβαση των ασθενών σε νέες αποτελεσματικές θεραπείες, αλλά ταυτόχρονα θεωρεί αναγκαίο η ένταξη των νέων φαρμάκων να γίνεται με σαφή, αντικειμενικά κριτήρια αξιολόγησης και να υπάρχει μια βαθμονόμηση της καινοτομίας. Δεν είναι όλα τα νέα φάρμακα ίδια και δεν είναι όλα τα νέα φάρμακα καινοτόμα. Και, επομένως, δεν μπορούν όλα τα νέα φάρμακα να έχουν την ίδια αντιμετώπιση όσον αφορά τους όρους ένταξης και αποζημίωσής τους στο σύστημα υγείας.
Η ΠΕΦ δεν αμφισβητεί την καινοτομία. Αμφισβητεί τον ανορθολογικό τρόπο με τον οποίο εντάσσεται στη χώρα μας, είτε μέσω κανονικής οδού αποζημίωσης, είτε μέσω ΙΦΕΤ. Από πλευράς μας, στηρίζουμε ένα σύστημα αξιολόγησης που θα επιτρέπει την είσοδο πραγματικά χρήσιμων θεραπειών για τους ασθενείς που τις έχουν πραγματικά ανάγκη, θα τις αποζημιώνει με βάση την προστιθέμενη αξίας τους και τα αποτελέσματά τους, ενώ ταυτόχρονα θα προστατεύει τον προϋπολογισμό από αδόκιμες χρήσεις.
Όσο το σύστηµα βασίζεται αποκλειστικά στο clawback, είναι αναπόφευκτο οι ασθενείς να αντιµετωπίζουν δυσκολίες.
Πόσο οι συνεχείς προσπάθειες για περιστολή ή/και συγκράτηση της φαρμακευτικής δαπάνης περιορίζουν, τελικά, την πρόσβαση των ασθενών στις ενδεδειγμένες θεραπείες;
Οι οριζόντιες προσπάθειες συγκράτησης της δαπάνης, και κυρίως ο μηχανισμός του clawback, έχουν εξαντλήσει τα όριά τους. Το 2024 οι υποχρεωτικές επιστροφές των εταιρειών ξεπέρασαν τα 3,47 δισ. ευρώ, ποσό που είναι μεγαλύτερο από την ίδια τη δημόσια χρηματοδότηση που ήταν 3,04 δισ. ευρώ. Αυτό δεν συμβαίνει σε καμία άλλη χώρα του κόσμου. Και είναι δεδομένο ότι η υποχρηματοδότηση και η υπερβολική επιβάρυνση του κλάδου οδηγούν σε κίνδυνο απόσυρσης οικονομικών φαρμάκων, σε κίνδυνο ελλείψεων, σε περιορισμό των επενδύσεων, αλλά και σε στρεβλή πρόσβαση ασθενών σε διαθέσιμες θεραπείες.
Η πρόσβαση δεν πρέπει να περιορίζεται από δημοσιονομικούς καταναγκασμούς, αλλά να βασίζεται σε τεκμηριωμένο έλεγχο συνταγογράφησης, σε πραγματική ψηφιακή διαλειτουργικότητα και στη σωστή αξιολόγηση των νέων θεραπειών. Όσο το σύστημα βασίζεται αποκλειστικά στο clawback, είναι αναπόφευκτο οι ασθενείς να αντιμετωπίζουν δυσκολίες.
Ποιες επιπλέον πρωτοβουλίες και μέτρα θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν και να διασφαλίσουν την ισότιμη πρόσβαση των ασθενών στην Ελλάδα στις απαραίτητες για εκείνους θεραπείες;
Για να διασφαλιστεί δίκαιη και ισότιμη πρόσβαση, απαιτείται ένα συνεκτικό πλαίσιο παρεμβάσεων:
- Ρεαλιστική αύξηση των προϋπολογισμών, ώστε να καλύπτουν τις πραγματικές ανάγκες ενός γηράσκοντος πληθυσμού και το αυξημένο επιδημιολογικό φορτίο.
- Πλήρης ανάπτυξη του μηχανισμού HTA με σαφή κριτήρια, δημοσιοποίηση αξιολογήσεων και σαφείς περιορισμούς όπου απαιτείται, όπως συμβαίνει στο Ηνωμένο Βασίλειο και τη Γαλλία.
- Πλήρης ψηφιοποίηση της φαρμακευτικής αλυσίδας, διασύνδεση ΕΟΠΥΥ – ΕΟΦ – ΗΔΙΚΑ, αξιοποίηση real world data και τεχνητής νοημοσύνης για διαφάνεια και πραγματικό έλεγχο.
- Μεγαλύτερη διείσδυση γενοσήμων, βιοομοειδών και φαρμάκων προστιθέμενης αξίας, που απελευθερώνουν σημαντικούς πόρους για τις νέες θεραπείες και μειώνουν την ιδιωτική συμμετοχή των ασθενών.
- Μονιμοποίηση του επενδυτικού clawback και του μηχανισμού κινήτρων για επενδύσεις, που έχει ήδη μοχλεύσει 1,8 δισ. ευρώ νέων επενδύσεων, διασφαλίζοντας επάρκεια και παραγωγική αυτάρκεια της χώρας.
- Πολιτικές ενημέρωσης και οικοδόμησης εμπιστοσύνης για τους ασθενείς και τους επαγγελματίες υγείας, σε σχέση με την αξία, αποτελεσματικότητα και σημασία των γενοσήμων και των οικονομικότερων θεραπευτικών επιλογών.
Τελικός στόχος είναι ένα σύστημα ισορροπημένο: πρόσβαση των ασθενών σε κάθε αναγκαία θεραπεία, βιώσιμη φαρμακευτική δαπάνη με βάση τις πραγματικές ανάγκες των ασθενών και μια δυναμική εγχώρια φαρμακοβιομηχανία που ενισχύει την επάρκεια και την υγειονομική ασφάλεια της χώρας.
