Health Update Health Update
Η συζήτηση για την ολιστική προσέγγιση της υγείας αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία σε μια εποχή όπου οι ανάγκες των ασθενών γίνονται πιο σύνθετες. Για τους ασθενείς, η έννοια αυτή συνδέεται με μια βασική επιδίωξη: οι υπηρεσίες υγείας να οργανώνονται γύρω από τις ανάγκες τους, με τρόπο συντονισμένο και αποτελεσματικό.
γράφει η Μέμη Τσεκούρα Προέδρος Ένωσης Ασθενών Ελλάδας Πρόεδρος Συλλόγου Σκελετικής Υγείας «Πεταλούδα»
Στην πράξη, η υγεία διαμορφώνεται από πολλούς παράγοντες που αλληλεπιδρούν: την κλινική εικόνα, την ψυχική κατάσταση, τις κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες, το οικογενειακό περιβάλλον και τη δυνατότητα πρόσβασης σε υπηρεσίες. Για έναν ασθενή με χρόνια πάθηση, η πορεία της νόσου δεν καθορίζεται μόνο από τη φαρμακευτική αγωγή, αλλά και από την οικονομική του δυνατότητα, το επίπεδο εγγραμματοσύνης υγείας και την ύπαρξη υποστηρικτικού περιβάλλοντος.
Μια ολιστική προσέγγιση σημαίνει ότι όλες αυτές οι διαστάσεις λαμβάνονται υπ’ όψιν στον σχεδιασμό των υπηρεσιών υγείας. Περιλαμβάνει την ψυχική υγεία ως αναπόσπαστο κομμάτι της συνολικής ευεξίας, αλλά προϋποθέτει και συντονισμένη ομαδική φροντίδα (νοσηλευτές, ψυχολόγους, κοινωνικούς λειτουργούς, διατροφολόγους), με συνέχεια στις υπηρεσίες και ενεργό συμμετοχή του ασθενή στις αποφάσεις που τον αφορούν. Απαιτεί, ακόμη, ένα σύστημα που μπορεί να αναγνωρίζει και να ανταποκρίνεται στις διαφορετικές ανάγκες κάθε ανθρώπου, περιορίζοντας τον κατακερματισμό των υπηρεσιών που συχνά μεταφέρει το βάρος του συντονισμού στον ίδιο τον πολίτη.
Η ενεργός συμμετοχή του ασθενή αποτελεί βασικό στοιχείο μιας ανθρωποκεντρικής προσέγγισης και συνδέεται με καλύτερη κατανόηση των θεραπευτικών επιλογών και ενίσχυση της εμπιστοσύνης προς το σύστημα υγείας. Το επιβεβαιώνει η πρόσφατη πανελλαδική έρευνα της Ένωσης που διενεργήθηκε με τη συνεργασία του Γραφείου ΠΟΥ Αθήνας, στο πλαίσιο του προγράμματος Health-IQ, σε δείγμα 2.511 χρηστών της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας: παρά τη συνολικά θετική εμπειρία, ένας στους πέντε πολίτες δηλώνει μέτρια ή ανύπαρκτη συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων για τη θεραπεία του. Το εύρημα αυτό υπογραμμίζει ότι υπάρχουν ακόμη σημαντικά περιθώρια ενίσχυσης της συνεργασίας μεταξύ επαγγελματιών υγείας και ασθενών.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η πρόληψη: η έγκαιρη ανίχνευση παραγόντων κινδύνου και διάγνωση νοσημάτων. Τα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου που αναπτύσσονται τα τελευταία χρόνια αποτελούν θετική εξέλιξη, με τους πολίτες να έχουν βαθμολογήσει με 9,1 στα 10 τη σημασία τους. Ταυτόχρονα, όμως, σχεδόν τρεις στους δέκα από όσους έλαβαν υπενθύμιση δεν προχώρησαν σε εξέταση, γεγονός που δείχνει ότι η πρόληψη πρέπει να συνοδεύεται από διευκόλυνση πρόσβασης στις υπηρεσίες υγείας και ενίσχυση της εγγραμματοσύνης υγείας.
Η πρόσβαση στην πληροφορία έχει αξία όταν συνοδεύεται από ικανότητα κατανόησης και αξιοποίησής της. Οι πολίτες χρειάζονται τα εφόδια για να αξιολογούν τις διαθέσιμες πληροφορίες και να συμμετέχουν ενεργά στη διαχείριση της υγείας τους. Η ενίσχυση της εγγραμματοσύνης υγείας αποτελεί επένδυση με σημαντικά οφέλη τόσο για τους πολίτες, όσο και για το ίδιο το σύστημα υγείας.
Η χώρα μας έχει πραγματοποιήσει ουσιαστικά βήματα τα τελευταία χρόνια: ψηφιακές υπηρεσίες, εθνικά προγράμματα πρόληψης, ενίσχυση της συμμετοχής ασθενών στη χάραξη πολιτικών υγείας. Παραμένουν, όμως, προκλήσεις στον συντονισμό των υπηρεσιών, τη διαλειτουργικότητα των συστημάτων και τη συνέχεια της φροντίδας μεταξύ επαγγελματιών και δομών.
Η μετάβαση σε ένα πιο ολιστικό μοντέλο υγείας απαιτεί σταθερή επένδυση στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας, διεπιστημονικές συνεργασίες, αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων, ανάπτυξη του Ηλεκτρονικού Φακέλου Υγείας και συστηματική αξιολόγηση της εμπειρίας των ασθενών. Προϋποθέτει, παράλληλα, τη συμμετοχή τους στη συνδιαμόρφωση πολιτικών που ανταποκρίνονται στις πραγματικές τους ανάγκες.
Η ολιστική προσέγγιση της υγείας συνδέεται με καλύτερες εκβάσεις, βελτιωμένη ποιότητα ζωής και αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των πόρων. Για τους ασθενείς, σημαίνει ένα σύστημα που αναγνωρίζει ότι κάθε άνθρωπος έχει διαφορετικές ανάγκες και ότι η ποιότητα των υπηρεσιών κρίνεται τελικά από την ικανότητά τους να ανταποκρίνονται σε αυτές, αναγνωρίζοντας τον ασθενή ως ουσιαστικό εταίρο στη λήψη αποφάσεων που αφορούν την υγεία του.
