Η ολιστική προσέγγιση υπενθυμίζει ότι κάθε ασθενής είναι κάτι πολύ περισσότερο από τη νόσο του

Για έναν χρόνιο ασθενή, ολιστική προσέγγιση της υγείας του σημαίνει ότι η φροντίδα δεν επικεντρώνεται αποκλειστικά στη νόσο, αλλά στο πώς μπορεί να ζήσει όσο το δυνατόν καλύτερα με αυτήν.

γράφει η Κατερίνα Κουτσογιάννη
Πρόεδρος Συλλόγου Ρευματοπαθών Κρήτης
Α’ Αντιπρόεδρος Ένωσης Ασθενών Ελλάδας

Όπως όλοι γνωρίζουμε, η ζωή με ένα χρόνιο νόσημα δεν περιορίζεται μόνο στα συμπτώματα, στις εξετάσεις και στη φαρμακευτική αγωγή. Επηρεάζει –πολλές φορές δραματικά– την καθημερινότητα, την εργασία, την κοινωνική ζωή, την ψυχολογία, τις οικονομικές δυνατότητες και συνολικά την ποιότητα ζωής του ανθρώπου. Η δε διάγνωση μιας χρόνιας πάθησης συχνά συνοδεύεται από άγχος, φόβο, απογοήτευση ή ακόμη και κατάθλιψη. Πολλοί ασθενείς βιώνουν αβεβαιότητα για το μέλλον, ενώ άλλοι αισθάνονται ότι η νόσος καθορίζει πλέον την ταυτότητά τους.

Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο τα τελευταία χρόνια κερδίζει όλο και περισσότερο έδαφος η έννοια της ολιστικής προσέγγισης της υγείας, η οποία αντιμετωπίζει τον ασθενή όχι μόνο ως έναν άνθρωπο που πάσχει, αλλά ως μια ολότητα με συγκεκριμένες ανάγκες. Στόχος δεν είναι μόνο η επιβίωση ή η σταθεροποίηση της νόσου, αλλά η διατήρηση της καλύτερης δυνατής λειτουργικότητας και ποιότητας ζωής.

Η ολιστική προσέγγιση δεν αντικαθιστά την ιατρική θεραπεία. Τη συμπληρώνει, δίνοντας ίση σημασία στις σωματικές, ψυχολογικές και κοινωνικές ανάγκες του ανθρώπου.

Άλλοι παράγοντες που εξετάζει η ολιστική προσέγγιση είναι η διατροφή και οι καθημερινές συνήθειες, η σωματική δραστηριότητα, η ποιότητα του ύπνου, η διαχείριση του πόνου και της κόπωσης, και άλλες εκφάνσεις της καθημερινότητας του ασθενούς.

Εννοείται, βέβαια, ότι η ιατρική παρακολούθηση είναι ένας πολύ σημαντικός παράγοντας της φροντίδας. Ο έλεγχος των συμπτωμάτων, η σταθεροποίηση της νόσου, η πρόληψη των επιπλοκών και των συννοσηροτήτων αποτελούν βασικά στοιχεία της ιατρικής παρακολούθησης.

Η επιτυχία, όμως, μιας θεραπείας δεν αξιολογείται μόνο με βάση τους ιατρικούς δείκτες, αλλά και με βάση το αν ο ασθενής μπορεί να εργάζεται, να κοινωνικοποιείται, να κοιμάται καλά, να διατηρεί την αυτονομία του και να αισθάνεται ψυχικά ισορροπημένος.

Επιπλέον, η ψυχική υγεία θεωρείται αναπόσπαστο κομμάτι της θεραπείας και επηρεάζει άμεσα τη σωματική κατάσταση. Για τον λόγο αυτό, η ψυχολογική υποστήριξη, η συμβουλευτική και η εκπαίδευση στην αντιμετώπιση του άγχους αποτελούν βασικά στοιχεία της συνολικής θεραπευτικής προσέγγισης.

Εδώ θα πρέπει να τονίσουμε ότι ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά της ολιστικής προσέγγισης είναι ότι ο ασθενής πρέπει να συμμετέχει ενεργά στις αποφάσεις που αφορούν την υγεία του. Οι θεραπευτικοί στόχοι διαμορφώνονται μέσα από διάλογο και επαρκή ενημέρωση, σύμφωνα με τις ανάγκες και προσδοκίες του ασθενούς, και όχι με την παθητική εφαρμογή ιατρικών οδηγιών. Ο ενημερωμένος ασθενής μπορεί να κατανοήσει καλύτερα τη νόσο του, να αναγνωρίζει έγκαιρα προβλήματα, να ακολουθεί σωστά τη θεραπεία, να διαχειρίζεται αποτελεσματικότερα την καθημερινότητά του και να αισθάνεται ότι έχει ενεργητική συμμετοχή στην παρακολούθηση της υγείας του.

Η ολιστική προσέγγιση υπενθυμίζει ότι κάθε ασθενής είναι κάτι πολύ περισσότερο από τη νόσο του. Είναι ένας άνθρωπος με ανάγκες, στόχους, σχέσεις, ανησυχίες και προσδοκίες για το μέλλον. Όταν η φροντίδα λαμβάνει υπ’ όψιν όλες αυτές τις διαστάσεις, η θεραπεία γίνεται πιο αποτελεσματική και ουσιαστική. Η σύγχρονη διαχείριση των χρόνιων νοσημάτων δεν στοχεύει μόνο στην παράταση της ζωής, αλλά και στη διασφάλιση ότι η ζωή αυτή παραμένει όσο το δυνατόν πιο πλήρης, ενεργή και ποιοτική. Αυτή είναι, άλλωστε, η ουσία της πραγματικά ανθρωποκεντρικής φροντίδας υγείας.