Πώς επηρεάζει το κάπνισμα τον εγκέφαλο;

Οι περισσότεροι άνθρωποι γνωρίζουν πώς το κάπνισμα επηρεάζει τους πνεύμονες και την καρδιά, ωστόσο λιγότεροι γνωρίζουν την επίδραση της νικοτίνης στον εγκέφαλο.

Η νικοτίνη μιμείται ορισμένους νευροδιαβιβαστές, αυξάνοντας τη μετάδοση σημάτων στον εγκέφαλο.

Παράλληλα, ενεργοποιεί και την ντοπαμίνη, διεγείροντας τα κέντρα ευχαρίστησης του εγκεφάλου, με αποτέλεσμα ο εγκέφαλος να συνδέει τη χρήση της με το αίσθημα της ευχαρίστησης. Με τον χρόνο, ο εγκέφαλος προσπαθεί να ισορροπήσει αυτή την αυξημένη δραστηριότητα, οδηγώντας σταδιακά σε ανοχή στη νικοτίνη.

Σύμφωνα με το National Institutes of Health, η νικοτίνη αλλάζει τη λειτουργία του εγκεφάλου, γεγονός που προκαλεί συμπτώματα στέρησης όταν κάποιος προσπαθεί να τη διακόψει – άγχος, ευερεθιστότητα, έντονη επιθυμία για νικοτίνη. Δυστυχώς, όταν εμφανίζονται αυτά τα συμπτώματα, πολλοί καταφεύγουν ξανά στο τσιγάρο για να τα ανακουφίσουν.

Οι αλλαγές αυτές στον εγκέφαλο δημιουργούν έναν φαύλο κύκλο που οδηγεί σε εξάρτηση από τη νικοτίνη, καθώς ο οργανισμός συνηθίζει την παρουσία της και τελικά αναπτύσσεται εθισμός που είναι δύσκολο να ξεπεραστεί.

Αν και οι επιδράσεις της νικοτίνης μπορεί να αργήσουν να γίνουν αισθητές, τα αρνητικά αποτελέσματα στο καρδιαγγειακό και το αναπνευστικό σύστημα εμφανίζονται συνήθως πιο νωρίς.

Οι επιπτώσεις του καπνίσματος στον εγκέφαλο

• Μείωση γνωστικών ικανοτήτων

Με την ηλικία είναι φυσιολογικό να μειώνεται η μνήμη και η ταχύτητα σκέψης. Ωστόσο, το κάπνισμα επιταχύνει αυτή τη διαδικασία, ιδιαίτερα στους άνδρες.

• Αυξημένος κίνδυνος άνοιας

Οι καπνιστές έχουν περίπου 30% μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν άνοια, η οποία επηρεάζει τη μνήμη, τη σκέψη, τη γλώσσα, την κρίση και τη συμπεριφορά .

• Μείωση όγκου του εγκεφάλου

Όσο περισσότερο καπνίζεις, τόσο αυξάνεται η απώλεια εγκεφαλικού όγκου με την ηλικία, κάτι που επηρεάζει αρνητικά τη λειτουργία του εγκεφάλου.

• Αυξημένος κίνδυνος εγκεφαλικού επεισοδίου

Οι καπνιστές έχουν 2 έως 4 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο για εγκεφαλικό. Ο κίνδυνος αυξάνεται όσο αυξάνεται και το κάπνισμα.

• Αυξημένος κίνδυνος καρκίνου

Το κάπνισμα εισάγει τοξικές ουσίες που μπορούν να προκαλέσουν γενετικές βλάβες και να οδηγήσουν σε καρκίνο, ακόμα και στον εγκέφαλο.

Τι ισχύει για τα ηλεκτρονικά τσιγάρα;

Η έρευνα σχετικά με τα ηλεκτρονικά τσιγάρα ακόμα συνεχίζεται. Μέχρι στιγμής, γνωρίζουμε ότι η νικοτίνη στα ηλεκτρονικά τσιγάρα επηρεάζει τον εγκέφαλο με παρόμοιο τρόπο. Ωστόσο, δεν είναι ακόμη ξεκάθαρο αν προκαλούν την ίδια ένταση εξάρτησης.

Αν το κόψεις, αλλάζει κάτι;

Η διακοπή της νικοτίνης μπορεί να ωφελήσει τον εγκέφαλό σου, αλλά και το σώμα σου γενικότερα.

Μια μελέτη του 2018 διαπίστωσε ότι οι καπνιστές που σταμάτησαν για μεγάλο χρονικό διάστημα είχαν μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας. Μια άλλη μελέτη έδειξε ότι η διακοπή του καπνίσματος μπορεί να προκαλέσει θετικές δομικές αλλαγές στον φλοιό του εγκεφάλου – αν και αυτή η διαδικασία μπορεί να χρειαστεί χρόνο.

Όπως αναφέρει η Mayo Clinic, όταν σταματήσεις εντελώς, ο αριθμός των υποδοχέων νικοτίνης στον εγκέφαλο επιστρέφει στα φυσιολογικά επίπεδα και η έντονη επιθυμία για νικοτίνη μειώνεται.

Εκτός από τις θετικές αλλαγές στην υγεία του εγκεφάλου, η διακοπή του καπνίσματος ωφελεί ποικιλοτρόπως και ολόκληρο το σώμα.

Σύμφωνα με τη Mayo Clinic, η διακοπή του καπνίσματος μπορεί:

• Να μειώσει τον καρδιακό ρυθμό σε μόλις 20 λεπτά από το τελευταίο τσιγάρο.
• Να επαναφέρει τα επίπεδα μονοξειδίου του άνθρακα στο αίμα στο φυσιολογικό μέσα σε 12 ώρες.
• Να βελτιώσει την κυκλοφορία του αίματος και τη λειτουργία των πνευμόνων μέσα σε 3 μήνες.
• Να μειώσει τον κίνδυνο καρδιακής προσβολής κατά 50% μέσα σε 1 χρόνο.
• Να μειώσει τον κίνδυνο εγκεφαλικού, εξισώνοντάς τον με εκείνον ενός μη καπνιστή μέσα σε 5 έως 15 χρόνια.

Τι μπορεί να βοηθήσει στη διακοπή

• Η καθοδήγηση από ένα γιατρό
• Τα υποκατάστατα νικοτίνης (τσίχλες, αυτοκόλλητα κ.ά.)
• Η αναζήτηση ψυχολογικής υποστήριξης (ατομική ή ομαδική)
• Οι τεχνικές χαλάρωσης (αναπνοές, διαλογισμός)
• Η αλλαγή του τρόπου ζωής (τακτική άσκηση, επαρκής ύπνος, κοινωνικές δραστηριότητες)

Τελικά…

Το κάπνισμα επηρεάζει σοβαρά όχι μόνο το σώμα, αλλά και τον εγκέφαλο, αυξάνοντας τον κίνδυνο για πολλές παθήσεις. Παρόλα αυτά, η διακοπή του μπορεί να αναστρέψει σε μεγάλο βαθμό τις βλάβες και να βελτιώσει σημαντικά την υγεία. Ποτέ δεν είναι αργά για διακοπή του καπνίσματος!

Πηγή: https://www.healthline.com/health/smoking/smoking-effects-on-brain