Σωστή προστασία του δέρματος από τον ήλιο και πρόληψη των δερματικών καρκίνων

Η πρόληψη των δερματικών καρκίνων και η σωστή προστασία δέρματος και ματιών, ιδιαίτερα για τα παιδιά, υπήρξε το αντικείμενο εκστρατείας ενημέρωσης του κοινού, την οποία διοργάνωσε η Ελληνική Αντικαρκινική Εταιρεία σε συνεργασία με τον Δήμο Αθηναίων. Τα μέτρα προστασίας από τον ήλιο βοηθούν ουσιαστικά στην πρόληψη εμφάνισης μελανώματος, ενώ η ενημέρωση του πληθυσμού και η προληπτική εξέταση νεοεμφανισθέντος σπίλου ή αλλαγή εμφάνισης κάποιου προϋπάρχοντάς οδηγούν στην έγκαιρη διάγνωση και ως εκ τούτου στην καλύτερη πρόγνωση.

Δερματικοί καρκίνοι: Τι λένε τα στατιστικά

Οι καρκίνοι του δέρματος είναι συχνοί. Υπάρχουν δύο κατηγορίες: οι μη μελανωτικοί και το μελάνωμα.

Οι πρώτοι είναι πολύ περισσότεροι αλλά συχνά δεν καταγράφονται ή και δεν αναφέρονται στα επιδημιολογικά στοιχεία διαφόρων χωρών, εξαιτίας του γεγονότος ότι είναι εύκολα ιάσιμοι. Από τα στοιχεία του IARC ΠΟΥ για το 2022 υπολογίστηκαν περίπου 1.350.000 τα νέα περιστατικά παγκοσμίως.

Η δεύτερη κατηγορία περιλαμβάνει το μελάνωμα, μία μορφή καρκίνου που μπορεί να γίνει απειλητική για τη ζωή. Το 2022 καταγράφηκαν περίπου 332.000 νέα περιστατικά παγκοσμίως (IARC του ΠΟΥ). Εκτιμάται ότι θα υπάρξει αυξητική τάση στην εμφάνιση νέων περιστατικών την επόμενη 20ετία.

Στην Ελλάδα τα νέα περιστατικά μελανώματος υπολογίζονται σε περίπου 1.500 ετησίως και παρόλο που η επιβίωση έχει και σ’ εμάς βελτιωθεί, χρήζει μεγαλύτερης προσοχής καθώς υστερούμε σ΄αυτό το πεδίο από την υπόλοιπη Ευρώπη.

Πώς να απολαύσουμε τον ήλιο υπεύθυνα

Ο ήλιος είναι ζωτικής σημασίας για την υγεία και την ευεξία μας. Συγχρόνως, όμως, η αλόγιστη και χωρίς τις αναγκαίες προφυλάξεις έκθεσή μας στον ήλιο φέρει και κινδύνους για το δέρμα μας.

Τι πρέπει να κάνουμε, ώστε να απολαμβάνουμε τα οφέλη του ήλιου περιορίζοντας τους κινδύνους;

• Προστατεύουμε δέρμα και μάτια
• Φοράμε προστατευτικό ρουχισμό
• Πλατύγυρο καπέλο, που σκεπάζει τα αυτιά και τον αυχένα
• Γυαλιά που απορροφούν τις υπεριώδεις ακτίνες (γιατί και σ΄ αυτό το όργανο προκαλούνται σοβαρές βλάβες)
• 15-30 λεπτά πριν την έκθεση στον ήλιο εφαρμόζουμε αντιηλιακή κρέμα με δείκτη προστασίας τουλάχιστον SPF >30.
• Προστατεύουμε τα παιδιά:

α) βρέφη έως 6 μηνών δεν πρέπει να εκτίθενται στην ηλιακή ακτινοβολία.

β) Νήπια: ελάχιστη έκθεση με γυμνό σώμα στον ήλιο προστατευμένο με αντιηλιακό μεγάλου δείκτη προστασίας ( SPF 50). Δεν τα αφήνουμε πολύ ώρα στον ήλιο. Φροντίζουμε να είναι ντυμένα, και να φοράνε πλατύγυρο καπέλο και γυαλιά ηλίου.

γ) Παιδιά μεγαλύτερης ηλικίας που παίζουν κάτω από τον ήλιο φροντίζουμε να φορούν πλατύγυρο καπέλο, γυαλιά ηλίου και να είναι ντυμένα, ενώ εφαρμόζουμε αντιηλιακό στα ακάλυπτα μέρη του σώματος τους.

• Αποφεύγουμε την έκθεση στον ήλιο μεταξύ των ωρών 11.00-16.00 (ώρες που είναι εντονότερη η ηλιακή ακτινοβολία). Πιο απλά: αποφεύγουμε την έκθεση του σώματος μας στον ήλιο όταν η σκιά μας είναι μικρότερη του ύψους μας. Πρωινές ή απογευματινές ώρες η ηλιακή ακτινοβολία είναι λιγότερο έντονη.
• Επαναλαμβάνουμε την εφαρμογή αντιηλιακού κάθε δύο ώρες ή συντομότερα αν βουτήξουμε στη θάλασσα ή αν έχουμε ιδρώσει.
• Προσέχουμε σε θάλασσα και πισίνα: Οι υπεριώδεις ακτινοβολίες μας φτάνουν ακόμα και μέσα στο νερό. Μπορεί να αισθανόμαστε λιγότερο κάψιμο, αλλά η ακτινοβολία δρα.
• Ηλιακή ακτινοβολία δεχόμαστε και κάτω από ομπρέλα θαλάσσης, αφού αντανακλάται από την επιφάνεια της παραλίας. Γι’ αυτό και μαυρίζουμε ξαπλωμένοι ή καθισμένοι κάτω από ομπρέλα. Επίσης υπεριώδη ακτινοβολία δέχονται και οι επιβάτες μιας βάρκας ή φουσκωτού, ακόμα και αν έχει τέντα που μας σκιάζει, λόγω αντανάκλασης των ακτίνων από την επιφάνεια της θάλασσας.

Τα τζάμια των αυτοκινήτων δεν εμποδίζουν την υπεριώδη ακτινοβολία να φτάσει στο δέρμα μας, εκτός αν έχουν ειδικό φίλτρο. Γι’ αυτό και δεν ακουμπάμε τον αγκώνα στο ανοικτό παράθυρο, και εφαρμόζουμε όλα τα μέτρα προστασίας ακόμα και μέσα στο αμάξι.

Ποιοι χρειάζεται να προσέχουν περισσότερο;

Δεν είναι όλα τα δέρματα το ίδιο ευαίσθητα στην ηλιακή ακτινοβολία. Υπάρχουν 6 τύποι δέρματος

1) Δέρμα τύπου Ι (εξαιρετικά ευαίσθητο στον ήλιο): Ανοιχτόχρωμο δέρμα, συχνά με μπλε/πράσινα μάτια και κόκκινα/ξανθά μαλλιά. Πάντα καίγεται, ποτέ δεν μαυρίζει.

2) Δέρμα τύπου II (πολύ ευαίσθητο στον ήλιο): Ανοιχτόχρωμο δέρμα, μπλε μάτια, ξανθά/καστανά μαλλιά. Καίγεται εύκολα, μαυρίζει ελάχιστα.

3) Δέρμα τύπου III (ελάχιστα ευαίσθητο στον ήλιο): Ανοιχτό καφέ δέρμα, καστανά μαλλιά, καστανά/γκρίζα μάτια. Μέτριο κάψιμο, μαυρίζει σταδιακά σε ανοιχτό καφέ.

4) Δέρμα τύπου IV (ελάχιστα ευαίσθητο στον ήλιο): Ανοιχτό καφέ/λαδί δέρμα. Καίγεται ελάχιστα, μαυρίζει καλά έως μέτρια καφέ.

5) Δέρμα τύπου V ( μη ευαίσθητο στον ήλιο): Καφέ/σκούρο καφέ δέρμα. Σπάνια καίγεται, μαυρίζει καλά.

6) Δέρμα τύπου VI (μη ευαίσθητο στον ήλιο): Δέρμα με σκούρα χρώση/μαύρο. Ποτέ δεν καίγεται, με έντονη χρώση.

Άτομα με πολλούς σπίλους (ελιές), ασθενείς που παίρνουν ανοσοκατασταλτικά φάρμακα και ηλικιωμένοι πρέπει να είναι πιο προσεκτικοί με τον ήλιο. Προσοχή επίσης χρειάζεται σε όσους εργάζονται σε κλειστούς χώρους, προστατευμένοι από τον ήλιο και βρίσκονται απότομα εκτεθειμένοι στον ήλιο ( π.χ. όταν πάνε για μπάνιο το Σαββατοκύριακο ή στις διακοπές τους).

Ο ήλιος θέλει προσοχή όχι μόνο σε σχέση με τη θάλασσα, αλλά και σε μέρη με υψόμετρο (βουνά). Ιδίως σε ηλιόλουστες μέρες με χιόνι τριγύρω.

Τέλος, υπάρχει έντονη σύσταση ενάντια στην έκθεση σε υπεριώδη ακτινοβολία σε εσωτερικούς χώρους (solarium). Το IARC της ΠΟΥ έχει κατατάξει αυτή την πρακτική ως καρκινογόνο κατηγορίας Ι, όπως το κάπνισμα.