Health Update Health Update
Η ΧΑΠ και το εμφύσημα συχνά συγχέονται μεταξύ τους, κάνοντας πολλούς να θεωρούν ότι πρόκειται για δύο όρους που χαρακτηρίζουν την ίδια κατάσταση. Αν και συχνά χρησιμοποιούνται εναλλακτικά, η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) είναι ένας γενικός όρος, ενώ το εμφύσημα είναι μία από τις παθήσεις που περιλαμβάνονται σε αυτόν.
Η ΧΑΠ είναι ένας ευρύτερος ιατρικός όρος, ο οποίος περιλαμβάνει δύο πνευμονικές παθήσεις: το εμφύσημα και τη χρόνια βρογχίτιδα. Το εμφύσημα θεωρείται τύπος ΧΑΠ – γι’ αυτό, λοιπόν, αν κάποιος έχει εμφύσημα, είναι πιθανό ο γιατρός να του πει ότι έχει και ΧΑΠ.
«Το εμφύσημα είναι συνήθως ένας όρος που περιγράφει ευρήματα από απεικονιστικές εξετάσεις (αξονική ή ακτινογραφία θώρακος) και αποτελεί μόνο ένα μέρος της νόσου ΧΑΠ», διευκρινίζει ο Dr. Uddalak Majumdar, πνευμονολόγος στην Cleveland Clinic του Οχάιο.
Τι είναι η ΧΑΠ;
Η ΧΑΠ προκαλείται κυρίως από μακροχρόνια έκθεση σε ερεθιστικούς παράγοντες, όπως ο καπνός του τσιγάρου, η ατμοσφαιρική ρύπανση ή επικίνδυνες επαγγελματικές συνθήκες (π.χ. σκόνη, χημικά).
Υπολογίζεται ότι 16 εκατομμύρια Αμερικανοί πάσχουν από ΧΑΠ, με τη νόσο να αποτελεί την τρίτη κύρια αιτία θανάτου στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Πρακτικά, όταν κάποιος πάσχει από ΧΑΠ, υπάρχει μόνιμη απόφραξη της ροής του αέρα στους πνεύμονες, η οποία επιδεινώνεται σταδιακά, καθιστώντας την αναπνοή όλο και πιο δύσκολη.
Τι είναι το εμφύσημα;
Όταν εισπνέουμε, το οξυγόνο περνά από την τραχεία, μέσω των βρόγχων και των βρογχιολίων, και καταλήγει στους αεροθαλάμους (κυψελίδες) των πνευμόνων. Το εμφύσημα είναι η κατάσταση κατά την οποία καταστρέφονται τα τοιχώματα αυτών των κυψελίδων, όπως εξηγεί η Dr. MeiLan King Han, καθηγήτρια Ιατρικής και διευθύντρια Πνευμονολογίας στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν. Η βλάβη αυτή στις κυψελίδες και τα βρογχιόλια οδηγεί σε παγίδευση αέρα στους πνεύμονες, δυσκολεύοντας την πλήρη εισπνοή και εκπνοή.
Από τα 16 εκατομμύρια άτομα που ζουν με ΧΑΠ στις ΗΠΑ, περίπου τα 3 εκατομμύρια πάσχουν από εμφύσημα.
Ο κύριος παράγοντας κινδύνου είναι το κάπνισμα, αν και η μακροχρόνια έκθεση σε ρύπους ή ορισμένοι γενετικοί παράγοντες (όπως η ανεπάρκεια α1-αντιθρυψίνης, μιας πρωτεΐνης που προστατεύει τους πνεύμονες) μπορούν επίσης να συμβάλουν στην εμφάνιση εμφυσήματος.
Γιατί συγχέονται η ΧΑΠ και το Εμφύσημα;
Το εμφύσημα και η ΧΑΠ μερικές φορές χρησιμοποιούνται εναλλακτικά. Ωστόσο, η σημασία τους είναι διαφορετική. Το εμφύσημα είναι τύπος ΧΑΠ, επομένως ένα άτομο με εμφύσημα έχει ΧΑΠ. Παρόλα αυτά, δεν έχουν όλοι οι ασθενείς με ΧΑΠ εμφύσημα.
Τα συμπτώματα
- Κύρια συμπτώματα της ΧΑΠ
– Χρόνιος βήχας (με ή χωρίς φλέγμα)
– Δυσκολία σε καθημερινές δραστηριότητες (περπάτημα, ντύσιμο, φαγητό) λόγω κόπωσης ή δύσπνοιας που επιδεινώνεται με τη δραστηριότητα.
– Συριγμός.
– Πόνος ή βάρος στο στήθος.
– Συχνές αναπνευστικές λοιμώξεις (π.χ. βρογχίτιδα, πνευμονία).
- Κύρια συμπτώματα του εμφυσήματος
Το εμφύσημα περιλαμβάνει όλα τα παραπάνω, και επιπλέον:
– Οξύ πόνο στο στήθος
– Γρήγορη, ρηχή αναπνοή
– Πρήξιμο σε πόδια, αστραγάλους ή πέλματα
– Μπλε ή μωβ απόχρωση στα χείλη, τα δάχτυλα ή τα νύχια (σε σοβαρές περιπτώσεις)
– Συχνά νυχτερινά ξυπνήματα
– Απώλεια βάρους
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Συνήθως οι γιατροί χρησιμοποιούν ολιστική προσέγγιση στη διάγνωση της ΧΑΠ, όπως σημειώνει ο Dr. Majumdar. Η διαδικασία περιλαμβάνει:
- Ανασκόπηση ιατρικού ιστορικού και κλινική εξέταση
- Σπιρομέτρηση, δηλαδή μέτρηση της ποσότητας και ταχύτητας του αέρα που εκπνέει το άτομο μέσω ενός επιστομίου
Άλλες αρχικές εξετάσεις μπορεί να περιλαμβάνουν:
- Επαναληπτική σπιρομέτρηση μετά τη χρήση βρογχοδιασταλτικού
- Πληθυσμογραφία σώματος για τη μέτρηση του παγιδευμένου αέρα στους πνεύμονες
- Δοκιμασία διάχυσης για τον έλεγχο της ικανότητας των πνευμόνων να μεταφέρουν οξυγόνο στο αίμα
- Ακτινογραφία ή αξονική θώρακος για λεπτομερή απεικόνιση των αεραγωγών
- Καλλιέργεια πτυέλων για ανίχνευση λοιμώξεων
Σύμφωνα με τον Dr. Majumdar, η κατάσταση εκτιμάται καλύτερα μέσω αξονικής ή ακτινογραφίας. «Άτομα με σοβαρό εμφύσημα συνήθως έχουν διευρυμένο θώρακα λόγω παγιδευμένου αέρα, ελαφριά κύρτωση, σηκωμένους ώμους και ρηχή αναπνοή», αναφέρει. Το σώμα προσπαθεί να αντισταθμίσει την έλλειψη οξυγόνου με ταχύτερη αναπνοή, γεγονός που μπορεί να δώσει μια ροδαλή απόχρωση στο πρόσωπο.
Προειδοποιητικά σημάδια
Τα πρώιμα σημάδια της ΧΑΠ και του εμφυσήματος είναι παρόμοια: βήχας, δύσπνοια, συριγμός και κόπωση. Αν κανείς δεν είναι σίγουρος για τα συμπτώματά του ή δεν έχει διαγνωστεί, καλό είναι να ζητήσει μια σπιρομέτρηση από τον γιατρό του.
Πρόληψη
Ο πιο κοινός παράγοντας κινδύνου είναι η έκθεση στον καπνό του τσιγάρου, αλλά και η επαγγελματική έκθεση σε χημικές ουσίες μπορεί να παίξει τον ρόλο της. Εργασίες, όπως οικοδόμος, εργάτης εργοστασίου, μηχανικός συνεργείου ή πυροσβέστης, αυξάνουν τον κίνδυνο λόγω της κακής ποιότητας αέρα.
Πολλές έρευνες δείχνουν ότι η διακοπή του καπνίσματος είναι το πιο αποτελεσματικό μέτρο για τη μείωση του κινδύνου ανάπτυξης ΧΑΠ ή εμφυσήματος. Κι αυτό, διότι οι χημικές ουσίες του καπνού:
- αποδυναμώνουν την άμυνα των πνευμόνων,
- στενεύουν τους αεραγωγούς,
- προκαλούν φλεγμονή,
- καταστρέφουν τις κυψελίδες.
Υπάρχει θεραπεία;
Αν και δεν υπάρχει οριστική θεραπεία για τη ΧΑΠ ή το εμφύσημα, υπάρχουν τρόποι ανακούφισης των συμπτωμάτων, βελτίωσης της πνευμονικής λειτουργίας και επιβράδυνσης της εξέλιξης της νόσου.
Καθλως το εμφύσημα είναι μορφή ΧΑΠ, οι θεραπείες είναι ίδιες.
Συνήθεις επιλογές θεραπείας:
– Αλλαγές στον τρόπο ζωής. Η διακοπή του καπνίσματος είναι το πρώτο και σημαντικότερο βήμα.
– Φάρμακα. Βρογχοδιασταλτικά (χαλαρώνουν τους μυς γύρω από τους αεραγωγούς) και εισπνεόμενα στεροειδή (μειώνουν τη φλεγμονή).
– Πνευμονική αποκατάσταση. Πρόκειται για ένα πρόγραμμα με ασκήσεις, τεχνικές αναπνοής και εκπαίδευση στη διαχείριση της νόσου.
– Οξυγονοθεραπεία. Συμπληρωματικό οξυγόνο για βελτίωση των επιπέδων στο αίμα.
– Χειρουργική αντιμετώπιση. Αφαίρεση κατεστραμμένων τμημάτων του πνεύμονα ή, σε σοβαρές περιπτώσεις, μεταμόσχευση πνεύμονα.
Πηγή: https://www.everydayhealth.com/copd/copd-vs-emphysema-whats-the-difference
