Αρχική / Τελευταίες Εξελίξεις / Ιδιωτικός Τομέας / Ο ρόλος της εμμηνόπαυσης στη γυναικεία οστεοπόρωση

Ο ρόλος της εμμηνόπαυσης στη γυναικεία οστεοπόρωση

Η οστεοπόρωση είναι ένα χρόνιο ασυμπτωματικό νόσημα, το οποίο σχετίζεται με μείωση της οστικής μάζας, διαταραχή της αρχιτεκτονικής του οστού και οστική ευθραυστότητα, δηλαδή αυξημένο κίνδυνο οστικού κατάγματος. Η πιο συχνή μορφή είναι η μετεμμηνοπαυσιακή (εμφάνιση μετά την εμμηνόπαυση), ενώ λιγότερο συχνά εμφανίζονται και περιστατικά γεροντικής (>75 έτη, και στους άνδρες) ή φαρμακευτικής (π.χ. κορτιζόνη) οστεοπόρωσης, όπως και άλλες μορφές (π.χ. ιδιοπαθής)

Η οστική μάζα στις γυναίκες είναι γενικά μικρότερη από ό,τι στους άνδρες. Από την ηλικία των 20 ετών και μέχρι και την προ-εμμηνοπαυσιακή περίοδο, παραμένει σε μεγάλο βαθμό σταθερή λόγω δυναμικής ισορροπίας στη λειτουργία (remodeling) των κυττάρων του οστού, δηλαδή των οστεοβλαστών (κύτταρα υπεύθυνα για την παραγωγή οστού) και των οστεοκλαστών (κύτταρα υπεύθυνα για απορρόφηση οστού).

Η παρουσία οιστρογόνων, κατά την αναπαραγωγική περίοδο (όσο η γυναίκα έχει έμμηνο ρύση), σχετίζονται με:

  • ανασταλτικές (αρνητικές) δράσεις στη διαφοροποίηση (ενεργοποίηση) των οστεοκλαστών (κύτταρα που απορροφούν οστό).
  • ανασταλτικές δράσεις στις περιοχές οστικής αναδόμησης (περιοχές που γίνεται απορρόφηση οστού) – οστεοκύτταρα.
  • ευεργετικές δράσεις στους οστεοβλάστες (κύτταρα που παράγουν οστό).

Η εμμηνόπαυση συνοδεύεται από απώλεια οιστρογόνων για τη γυναίκα, άρα και από απουσία πλέον των ευεργετικών αυτών δράσεων στο οστό. Κάτι τέτοιο σημαίνει μεγαλύτερη οστική απορρόφηση, προοδευτική μείωση της οστικής μάζας και, σε εύλογο χρονικό διάστημα, σε κάποιες γυναίκες, όχι σε όλες, οστεοπόρωση και αυξημένο κίνδυνο κατάγματος. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο γυναίκες με πρώιμη εμμηνόπαυση (<45 έτη) ή με έλλειψη τέτοιων ορμονών για μεγάλο διάστημα της ζωής τους βρίσκονται σε πιο αυξημένο κίνδυνο για οστεοπόρωση.

Άλλοι επιβαρυντικοί παράγοντες για οστεοπόρωση είναι η ηλικία της γυναίκας (οστεοπόρωση εμφανίζεται μόλις στο 15% των γυναικών στη δεκαετία των 50 ετών, αλλά στο 70% μετά τα 80 έτη), η λευκή φυλή, χαμηλό σωματικό βάρος και ύψος, η μειωμένη φυσική δραστηριότητα, ιστορικό κατάγματος στην ίδια ή στους γονείς, κάπνισμα, μακροχρόνια λήψη κορτιζόνης, χρόνια φλεγμονώδη νοσήματα κ.α.

Λογικά, χορήγηση οιστρογόνων στη φάση της εμμηνόπαυσης θα μπορούσε να έχει ευεργετική δράση, και αυτό έχει στο παρελθόν δοκιμαστεί και έχει αποδειχθεί βελτίωση της οστικής πυκνότητας, με μείωση του καταγματικού κινδύνου. Η παρέμβαση αυτή, ωστόσο, σχετίστηκε στην πορεία με αύξηση του κινδύνου για καρκίνο μαστού και ενδομητρίου ή του κινδύνου θρομβώσεων. Για τον λόγο αυτόν, η θεραπευτική αυτή πρακτική έχει πλέον εγκαταλειφθεί.

Όλες οι γυναίκες σε εμμηνόπαυση θα πρέπει να ελεγχθούν με τη μέθοδο DEXA για πιθανή οστεοπόρωση μετά την ηλικία των 65 ετών. Πιο πριν, ελέγχονται ειδικές ομάδες ασθενών. Εφόσον διαγνωσθεί οστεοπόρωση (Tscore < -2,5) ή οστική ευθραυστότητα (οστεοπενία με αυξημένο καταγματικό κίνδυνο, με βάση το εργαλείο FRAX), και εφόσον αποκλειστεί υποκείμενο αίτιο (απαιτείται κάποιος βασικός αιματολογικός έλεγχος), η ασθενής θα πρέπει να λάβει αγωγή (αντι-οστεοκλαστικό ως 1ης γραμμής), σε συνδυασμό πάντα με ασβέστιο και βιταμίνη D3.

Σε πρόδρομα στάδια οστεοπόρωσης (οστεοπενία χωρίς ευθραυστότητα – πρόληψη οστεοπόρωσης), δυστυχώς δεν υπάρχουν σοβαρές παρεμβατικές επιλογές, δεν απαιτείται πάντως κάποια θεραπεία. 

Σπύρος Ν. Νίκας, Ρευματολόγος (Ιωάννινα)
Επιστημονικός Συνεργάτης της Ελληνικής Εταιρείας Εμμηνόπαυσης
www.eletem.org

Check Also

Χρόνιες αναπνευστικές παθήσεις και κάπνισμα: Η αυξημένη επικινδυνότητα νόσησης από COVID-19 και οι συστάσεις για τους ασθενείς

Με δεδομένο ότι η λοίμωξη COVID-19 προσβάλλει το αναπνευστικό σύστημα και ότι αυτή η προσβολή …