Αρχική / Τελευταίες Εξελίξεις / Ιδιωτικός Τομέας / Μέθοδος RADAR: Η αντικειμενική διάγνωση της δυσλεξίας είναι πλέον γεγονός

Μέθοδος RADAR: Η αντικειμενική διάγνωση της δυσλεξίας είναι πλέον γεγονός

Μετά από δέκα χρόνια ερευνών, ομάδα Ελλήνων επιστημόνων παρουσίασε μια πρωτοποριακή μέθοδο που, για πρώτη φορά παγκοσμίως, προσφέρει τη δυνατότητα για συγκεκριμένες μετρήσεις σχετικά με ένα πλήθος παραμέτρων που επηρεάζουν την αναγνωστική ικανότητα του ατόμου.

Η μέθοδος R.A.D.A.R., που αποτελεί αρκτικόλεξο των αγγλικών λέξεων Rapid Assessment for Dyslexia and Abnormalities in Reading (Τάχιστη Αξιολόγηση Δυσλεξίας και Ανωμαλιών της Ανάγνωσης), παρουσιάστηκε σε συνέντευξη Τύπου στις 14 Μαρτίου, σε μια εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε από την Εμμετρωπία και την RADARMISSION, υπό την Αιγίδα του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών και του Ελληνικού Κολλεγίου Οφθαλμολογίας.

Στην εκδήλωση μίλησαν ο Πρόεδρος του Ελληνικού Κολλεγίου Οφθαλμολογίας και Καθηγητής του Πανεπιστημίου Weill – Cornell των Ηνωμένων Πολιτειών και του Πανεπιστημίου Wenzhou της Κίνας, Ιωάννης Ασλανίδης, ο Αναπληρωτής Καθηγητής Νευρολογίας του Πανεπιστημίου Harvard Στέλιος Σμυρνάκης και ο Καθηγητής Οφθαλμολογίας του νοσοκομείου Jules Gonin της Ελβετίας και Καθηγητής Οφθαλμολογίας του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Γιώργος Κυμιωνής. Την πρωτοβουλία χαιρέτησε μέσω skype ο Πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών, Γιώργος Πατούλης, ενώ τον φορέα εκπροσώπησε στην εκδήλωση, ο Α’ Αντιπρόεδρος του Συλλόγου, Φώτης Πατσουράκος. Την εκδήλωση τίμησε με την παρουσία του ο Αναπληρωτής Υπουργός Έρευνας και Καινοτομίας Κωνσταντίνος Φωτάκης.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας χαρακτηρίζει την αναπτυξιακή δυσλεξία ως μια ειδική διαταραχή της ανάγνωσης. Σύμφωνα με το ICD-10 (International Classification of Diseases-Διεθνής Ταξινόμηση Νοσημάτων), η αναπτυξιακή δυσλεξία (ή αλλιώς ειδική διαταραχή ανάγνωσης), είναι μια ειδική και σημαντική διαταραχή στην ανάπτυξη των αναγνωστικών δεξιοτήτων, η οποία δεν μπορεί να αποδοθεί στη νοητική ηλικία, στα προβλήματα οπτικής οξύτητας ή στην ανεπαρκή φοίτηση.

Η δυσλεξία είναι μια μαθησιακή ανικανότητα που εκδηλώνεται ως δυσκολία στην αποκωδικοποίηση και κατανόηση κειμένου, και δεν πρέπει να συγχέεται με άλλες μαθησιακές ανικανότητες, οι οποίες προκύπτουν από αδυναμίες στην όραση και στην ακοή, από χαμηλή νοημοσύνη ή από ελλιπή εκπαίδευση.

Το δε μεγαλύτερο πρόβλημα με τη δυσλεξία παγκοσμίως είναι τα πολύ χαμηλά ποσοστά διάγνωσής της, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε μια σειρά από προβλήματα, τόσο του ίδιου του ατόμου που πάσχει από δυσλεξία, όσο και της κοινωνίας στην οποία ζει.

Μέσω του ειδικού λογισμικού της μεθόδου RADAR, μπορεί να αξιολογηθεί απλά και εύκολα η αναγνωστική ευχέρεια ενός παιδιού. Είναι η πρώτη φορά που υπάρχει η δυνατότητα να καταγραφούν συγκεκριμένες ποσοτικές μετρήσεις σχετικά με ένα πλήθος παραμέτρων που επηρεάζουν την αναγνωστική ικανότητα ενός ατόμου. Πρόκειται για μια εξέταση εξ ολοκλήρου ψηφιακή, γρήγορη και φιλική προς τον αναγνώστη, και καθόλου παρεμβατική, δεδομένου ότι τα παιδιά που υποβάλλονται σε αυτή χρειάζεται απλά να διαβάσουν ένα κείμενο μπροστά από μια οθόνη ηλεκτρονικού υπολογιστή.

Η μέθοδος αναπτύχθηκε από τον Ιωάννη Ασλανίδη και την ομάδα του, ο οποίος, ωθούμενος από μια περίπτωση δυσλεξίας στο στενό του οικογενειακό περιβάλλον, έψαξε να βρει λύση στο πρόβλημα της αντικειμενικής διάγνωσης, σε αντίθεση με όλες τις προϋπάρχουσες υποκειμενικές.

Μια ομάδα από Έλληνες επιστήμονες, αποτελούμενη από τον Ιωάννη Ασλανίδη, τον Στέλιο Σμυρνάκη, τον Μαθηματικό του Πανεπιστημίου Columbia Γιάννη Σμυρνάκη, τον Μηχανικό Επικοινωνίας του Πανεπιστημίου York Βασίλη Ανδρεαδάκη, τον Μηχανικό Πληροφορικής του Πανεπιστημίου City του Λονδίνου Βασίλη Σελίμη, την Ειδική Παιδαγωγό Δώρα Μπαχούρου του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και τη Λογοπαθολόγο του Πανεπιστημίου της Βοστώνης Μαρία Ρουσοχατζάκη, ανέπτυξε μετά από δέκα χρόνια ερευνών ένα πολυπαραμετρικό εργαλείο που, μέσω του λογισμικού του, μπορεί να καταγράψει τουλάχιστον 25 παραμέτρους, ενώ το παιδί διαβάζει σιωπηλά. Οι παράμετροι αυτές σχετίζονται με τον ανθρώπινο οφθαλμό και δεν γίνονται αντιληπτές από το ανθρώπινο αυτί και το ανθρώπινο μάτι. Το RADAR δίνει τη δυνατότητα να εξαχθούν αντικειμενικά και μετρήσιμα συμπεράσματα για το επίπεδο συγκέντρωσης του αναγνώστη, τη δυνατότητα αποκωδικοποίησης και σύνθεσης των λέξεων, καθώς και την αναγνωστική του ευχέρεια.

Συγκλονιστικά ήταν τα στοιχεία που παρουσίασε ο Γιώργος Κυμιωνής για το κοινωνικό και το οικονομικό κόστος της δυσλεξίας. Σύμφωνα με τα λεγόμενά του, το κόστος της διάγνωσης της δυσλεξίας στο Ηνωμένο Βασίλειο, βάσει του NHS, κυμαίνεται μεταξύ £300-500, με τα Βρετανικά Πανεπιστήμια να χρεώνουν έως και £3.500, ενώ στις ΗΠΑ, σύμφωνα με το Learning Disabilities Association, το κόστος διάγνωσης κυμαίνεται μεταξύ $500-2.500. Τέλος, στην Αυστραλία, το κόστος διάγνωσης κυμαίνεται μεταξύ $800-1.200.

Παράλληλα, ο κ. Κυμιωνής υπερτόνισε το τεράστιο κόστος της αδιάγνωστης δυσλεξίας, παρουσιάζοντας ότι η κακή ακαδημαϊκή απόδοση, ως αποτέλεσμα της μη διαγνωσμένης δυσλεξίας, κοστίζει στη βρετανική οικονομία £1 δισ. ετησίως, με την ετήσια επιβάρυνση ανά φορολογούμενο να υπολογίζεται στις £34. Αξίζει να αναφερθεί ότι, συγκριτικά, το κόστος για την παροχή θεραπείας και περίθαλψης σε άτομα που πάσχουν από HIV στο Ηνωμένο Βασίλειο ήταν £758 εκατ. το 2013. Παράλληλα, κάθε αναλφάβητος μαθητής στο Η.Β., μέχρι να φτάσει 37 ετών, έχει κοστίσει στον φορολογούμενο επιπλέον £45.000 (εκπαιδευτικό σύστημα, επιδόματα ανεργίας, κοινωνική πρόνοια, σωφρονιστικό σύστημα).

Αναφορικά με το κοινωνικό κόστος, μελέτη σε σουηδική φυλακή αποκάλυψε ότι το 41% των κρατούμενων ήταν δυσλεξικοί, ενώ ερευνητικό πρόγραμμα σε φυλακή του Η.Β. αποκάλυψε ότι το 53% των κρατούμενων ήταν δυσλεξικοί.

Πολύ σημαντικά ήταν τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν για την επιδημιολογία της δυσλεξίας, καθώς 1 στα 8 παιδιά στο Η.Β. αδυνατεί να κατακτήσει βασικές αναγνωστικές δεξιότητες, ενώ 1 στα 5 παιδιά στο Η.Β. αδυνατεί να κατακτήσει βασικές δεξιότητες σχετικές με τον γραπτό λόγο στο τέλος του δημοτικού σχολείου.

Αναφορικά με τη διάγνωση της δυσλεξίας, στην Αγγλία γίνεται έλεγχος για φωνολογική ενημερότητα ήδη από την Α’ Δημοτικού, στην Ουαλία γίνεται έλεγχος για δυσλεξία στη Δ’ Δημοτικού, στην Αυστραλία υπάρχουν τέσσερις εξετάσεις για μαθησιακές δυσκολίες κατά τη διάρκεια όλου του μαθητικού βίου, ενώ στην Ελλάδα που δεν υπάρχει συστηματικός έλεγχος όλων των μαθητών για δυσλεξία και γενικότερες μαθησιακές δυσκολίες, οι μαθητές που υστερούν σημαντικά σε μαθήματα παραπέμπονται στο ΚΕΣΥ ή στο ΕΚΕΨΥΕ, ενώ εκπαιδευτικά, παραπέμπονται σε υποστελεχωμένα τμήματα ένταξης.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα έρευνας στην Ελλάδα:

  • 31,6% των μαθητών με Μαθησιακές Δυσκολίες – ΜΔ διακόπτουν τη σχολική φοίτηση σε σύγκριση με το 9,4% των τυπικών μαθητών
  • 75% των μαθητών με ΜΔ παρουσιάζουν διαφορετικά κοινωνικο-συναισθηματικά χαρακτηριστικά από τους τυπικούς μαθητές, ενώ τέλος
  • 21% των μαθητών με ΜΔ βρίσκονται στη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση πέντε τάξεις πιο κάτω από το απαιτούμενο

(Σουζάνα Παντελιάδου, 2015)

«Καινοτόμα προγράμματα, όπως είναι το RADAR, συμβάλλουν καθοριστικά στην ανάπτυξη μηχανισμών πρόληψης για θέματα που αφορούν στην υγεία των πολιτών, την έγκυρη και έγκαιρη διάγνωση και στην Προαγωγή Υγείας. Στην στρατηγική πρόληψης και προαγωγής της υγείας των πολιτών, η Τοπική Αυτοδιοίκηση έχει σημαντικό ρόλο και πρέπει να αναλάβει την ευθύνη που της αναλογεί. Στο πλαίσιο αυτό, ο Δήμος Αμαρουσίου πρωτοστατεί σε καινοτόμα προγράμματα πρόληψης όπως είναι το RADAR, σε συνεργασία με το Ελληνικό Διαδημοτικό Δίκτυο Υγιών Πόλεων και άλλους φορείς, εφαρμόζοντάς το σε 100 παιδιά. Είναι αναγκαία η εκπόνηση στρατηγικής που θα δημιουργήσει την υποδομή, ώστε η Τοπική Αυτοδιοίκηση να μπορεί να προσφέρει καινοτόμες υπηρεσίες στους πολίτες και να συμβάλλει καθοριστικά στην προαγωγή της υγείας τους», σημείωσε ο κ. Γιώργος Πατούλης, Πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών, κατά τον χαιρετισμό του.

Ο κ. Ασλανίδης τόνισε ότι το λογισμικό του RADAR βασίζεται σε κατοχυρωμένους αλγόριθμους, καθώς διαθέτει αναγνωρισμένη πατέντα τόσο στην ΕΕ όσο και στις ΗΠΑ. Αυτή τη στιγμή υπάρχουν εν εξελίξει συνεργασίες με τα Πανεπιστήμια του Harvard και του Cardiff Metropolitan, ενώ άμεσα ξεκινούν έρευνες στα σχολεία Caroll και Bridge Boston Charter στη Βοστώνη. Στην Ελλάδα υπάρχει ήδη βάση δεδομένων αποτελεσμάτων από 2.000 παιδιά, ενώ η μέθοδος RADAR θα είναι άμεσα διαθέσιμη από την 1η Απριλίου, κατ’ αρχάς σε Αθήνα, Ηράκλειο και Θεσσαλονίκη, καθώς και στην Κύπρο.

Όπως τόνισε ο κ. Ασλανίδης, το RADAR δεν έχει σκοπό σε καμία περίπτωση να αντικαταστήσει τους εξειδικευμένους και  καθ’ ύλην αρμόδιους επιστήμονες του χώρου (λογοθεραπευτές, ειδικούς παιδαγωγούς, παιδοψυχολόγους κ.λπ.), αλλά να λειτουργήσει ως ένα επιπλέον εργαλείο στα χέρια των ειδικών στις αναγνωστικές δυσκολίες και ειδικότερα της δυσλεξίας. Παράλληλα, το RADAR μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να ελεγχθεί και η αποτελεσματικότητα της θεραπευτικής παρέμβασης σε έναν δυσλεξικό μαθητή.

Η εν λόγω μέθοδος μπορεί να αποτελέσει ένα γρήγορο screening test για ΜΔ σε όλα τα σχολεία, καθώς μέσα σε 10 λεπτά μπορεί να αναγνωριστεί αν το αναγνωστικό μονοπάτι ενός παιδιού είναι τυπικό ή όχι. Έτσι, φιλτράρεται πολύ γρήγορα ο αριθμός των παιδιών που έχουν φυσιολογικό αναγνωστικό μονοπάτι, ενώ τα παιδιά που δεν έχουν φυσιολογικό αναγνωστικό μονοπάτι παραπέμπονται στον ειδικό για περαιτέρω έλεγχο.

Ταυτόχρονα, μπορεί να αντιμετωπιστεί εύκολα και το «ελληνικό φαινόμενο» της προσποιητής δυσλεξίας από μαθητές και φοιτητές που επισταμένως επιδιώκουν προφορική εξέταση, καθώς αβάσιμα πιστεύουν ότι είναι ευκολότερη από τη γραπτή εξέταση. Όσοι πάντως επιλέξουν να το κάνουν αυτό, είναι σχεδόν αδύνατο να “ξεγελάσουν” αυτό το πολυεργαλείο.

Τέλος, όπως υπογράμμισε ο κ. Ασλανίδης, η μέθοδος RADAR δεν απευθύνεται μόνο στους αναγνώστες που έχουν πρόβλημα, αλλά είναι μία εξέταση την οποία μπορεί να κάνει ο καθένας τουλάχιστον μία φορά, με σκοπό να εξακριβώσει το επίπεδο της αναγνωστικής του ευχέρειας.

Check Also

Σύσταση κοινού μετώπου Φορέων ΠΦΥ και ΙΣΑ κατά Υπουργείου Υγείας

Η σύσταση κοινού μετώπου των Φορέων Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας και του ΙΣΑ ενάντια στην καταστροφική …