Αρχική / Τελευταίες Εξελίξεις / Επιστήμη / Έως και 30% των ασθενών με σοβαρή COVID-19 παρουσιάζουν αυξημένο κίνδυνο θρομβώσεων

Έως και 30% των ασθενών με σοβαρή COVID-19 παρουσιάζουν αυξημένο κίνδυνο θρομβώσεων

Πολύ νωρίς από την έναρξη της πανδημίας διαπιστώθηκε ότι η σοβαρή νόσος COVID-19, εκτός από την προσβολή του αναπνευστικού συστήματος, μπορεί να συνδυάζεται με μια υπερπηκτική κατάσταση που μπορεί να εκδηλωθεί ως εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση, πνευμονική εμβολή ή και θρόμβωση των μικρών αγγείων. Πραγματικά τέτοιες θρομβωτικές εκδηλώσεις έχουν περιγραφεί έως και σε 30% των ασθενών με σοβαρή COVID-19 νόσο. Όπως σημειώνουν οι καθηγητές της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ Μαριάννα Πολίτου και Θάνος Δημόπουλος (Πρύτανης ΕΚΠΑ), πρόσφατη μελέτη από την Κίνα, η οποία δημοσιεύθηκε τον Δεκέμβριο στο International Journal of Infectious Diseases, όπου εξέτασαν ένα μικρό αριθμό ασθενών από την Κίνα με ήπια πνευμονία από Sars-CoV-2, διαπίστωσε την ύπαρξη θρόμβωσης στο 82,6% των ασθενών (19/23), αναδεικνύοντας τη σημασία της λανθάνουσας θρόμβωσης ακόμα και σε ασθενείς με ήπια πνευμονία.

Η υπερπηκτικότητα της νόσου COVID-19 οφείλεται στην υπερφλεγμονώδη κατάσταση, την «καταιγίδα κυτταροκινών» που επιπλέκει σε πολλές περιπτώσεις τη νόσο, και γι’ αυτό την ονομάζουμε “ανοσοθρόμβωση”. Αποτέλεσμά της είναι η ενεργοποίηση και η φλεγμονή του ενδοθηλίου που οδηγεί σε θρόμβωση των μικρών αγγείων αρχικά του πνεύμονα και, στη συνέχεια, και άλλων οργάνων.

Τα πιο χαρακτηριστικά εργαστηριακά ευρήματα αυτής της υπερπηκτικής κατάστασης είναι το αυξημένο ινωδογόνο και τα αυξημένα D-Dimers (δ-διμερή, που είναι προϊόντα διάσπασης του θρόμβου και δείχνουν ότι κάπου στον οργανισμό υπάρχουν θρόμβοι οι οποίοι αποδομούνται). Σε πιο σοβαρές μορφές της νόσου, μπορεί να παρατηρηθεί και παράταση των χρόνων πήξης PΤ (χρόνος θρομβίνης) και ΑΡΤΤ ( χρόνος μερικής θρομβοπλαστίνης), γι’ αυτό και συστήνεται η μέτρηση αυτών των παραμέτρων ανά 48 ώρες. Ειδικά για τα D-Dimers μια αύξηση 6 φορές πάνω από την ανώτερη φυσιολογική τιμή (δηλαδή 3.000 μg/ml) μπορεί να θεωρηθεί ως υψηλός κίνδυνος για θρόμβωση. Σε μια πρόσφατη δημοσίευση στο Cleveland Clinic Journal of Medicine, όπου καταγράφεται η εμπειρία της κλινικής του Cleveland στη διάγνωση και την αντιμετώπιση της θρόμβωσης του COVID-19, προτείνεται η χρήση του υπερηχογράφηματος παρά την κλίνη του ασθενούς και στα δύο κάτω άκρα (POCUS ,point of care ultrasound examination) σε ασθενείς υψηλού κινδύνου για την ανίχνευση πιθανής θρόμβωσης, προκειμένου να αποφεύγεται η μετακίνηση των ασθενών προς τα ακτινολογικά τμήματα για την πραγματοποίηση αγγειογραφίας και για να ελαχιστοποιηθεί η έκθεση του υγειονομικού προσωπικού.

Λαμβάνοντας υπ’ όψιν αυτή την κατάσταση της υπερπηκτικότητας, συστήνεται η προφυλακτική χορήγηση αντιπηκτικής αγωγής (ηπαρίνης και κυρίως χαμηλού μοριακού βάρους ηπαρίνης) σε όλους τους νοσηλευόμενους ασθενείς με νόσο COVID-19. Είναι γνωστό ότι η ηπαρίνη, εκτός από τις αντιθρομβωτικές της ιδιότητες, έχει και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες (αναστέλλει την ενεργοποίηση των ουδετεροφίλων, προσδένεται σε κυτταροκίνες και ελαττώνει την ενεργοποίηση του ενδοθηλίου) παρεμβαίνοντας με αυτό τον τρόπο στην εξέλιξη της «ανοσοθρόμβωσης».

Υπάρχουν πολλές μελέτες, οι οποίες προτείνουν ότι η προφυλακτική δόση ηπαρίνης μπορεί να μην επαρκεί σε συγκεκριμένους ασθενείς, και γι’ αυτό να χρειάζονται ενδιάμεσες ακόμα και θεραπευτικές δόσεις ηπαρίνης ως αντιπηκτική αγωγή. Προς το παρόν, λόγω απουσίας αποτελεσμάτων από τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές, πολλές ιατρικές εταιρείες όπως η Αμερικανική Εταιρεία Αιματολογίας και η Διεθνής Εταιρεία για τη Θρόμβωση και την Αιμόσταση, δεν συνιστούν πιο εντατικοποιημένα πρωτόκολλα θρομβοπροφύλαξης.

Σε ό,τι αφορά την αντιμετώπιση της υπερπηκτικότητας της νόσου COVID-19 μένουν ακόμα πολλά ερωτήματα να απαντηθούν, γι’ αυτό και δεν υπάρχει συμφωνία στις κατευθυντήριες οδηγίες που έχουν εκδοθεί μέχρι σήμερα από τις ιατρικές εταιρείες. Πρέπει να περιμένουμε τα αποτελέσματα των τυχαιοποιημένων κλινικών δοκιμών που βρίσκονται σε εξέλιξη τόσο για τη χρήση (δόση, διάρκεια χορήγησης) των αντιπηκτικών, όπως η ηπαρίνη, των νεώτερων αντιπηκτικών (δαβιγατράνη, ριβαροξαμπάμη, απιξαμπάνη), αλλά και των αντιαιμοπεταλικών φαρμάκων όπως η ασπιρίνη, τόσο σε νοσηλευόμενους, αλλά και σε εξωτερικούς ασθενείς με COVID-19.

Check Also

Θεμιστοκλέους και Θεοδωρίδου στην Ένωση Ασθενών Ελλάδας: Καθησυχαστικοί για τα επόμενα στάδια του εμβολιασμού

Για την πορεία, το χρονοδιάγραμμα και τις προκλήσεις της διαδικασίας εμβολιασμού COVID-19 στην Ελλάδα και …